CÁCH CHIÊU HIỀN-SĨ

Vua Chiêu-Vương nước Yên hỏi Quách-ngôi làm thế nào cho hiền-sĩ thiên-hạ về với mình nhiều! Quách-ngôi tâu rằng: « Bệ-hạ muốn làm Đế thì phải tìm thầy, chắp tay mà thờ, chịu học người ta, thì thầy đến; muốn làm Vương thì tìm bạn, chịu nhún mình mà hỏi, thì được bạn; muốn làm Bá thì tìm bầy tôi, thì tự người ta chạy đến, thì được bầy tôi; muốn làm hôn-quân thì tìm kẻ sai-khiến, cứ ngồi ngất-ngưởng trên bệ vàng mà phán-bảo, thì chẳng tìm cũng có kẻ sai-khiến, nay bệ-hạ muốn cầu hiền, thì phải thân đến tận cửa nhà người ta mà chầu, thiên-hạ nghe tiếng vua yêu hiền, thì tự-nhiên người ta sẽ kéo cả đến. »

ĐẦY PHẢI ĐỔ

Thầy Tử-Lộ hỏi đức thánh Khổng-Tử rằng: « Dám hỏi thưa thầy, có cách gì dữ cho đầy mà khỏi đổ chăng? » Đức Khổng bảo rằng: « Thông-minh thánh-trí thì dữ bằng ngu-độn; công lớn tiếng to thì dữ bằng nhường-nhịn; sức khỏe dũng-đởm thì dữ bằng nhút-nhát; dầu-có hiển-vinh thì dữ bằng nhún mình. Đó là cách bỏ bớt đi cho khỏi đổ. »

KHÔNG NHỤC QUÂN-MỆNH

Thoát-Hoan và Ô mã-nhi sang xâm nước ta. Đức Trần-Hưng-Đạo mang quân trống-cự, quân Nam ta đều thích mực vào cánh tay hai chữ “Sát-Đát”, nghĩa là giết hết quân Mông-Cổ. Vua Trần-Nhân-Tôn muốn sai người sang trại giặc sem binh tình hư thực, chưa biết sai ai, bỗng có tên đầu hàng lính thị-về là Đỗ-Khắc-Chung, tình-nguyện sin đi. Vua bảo rằng : “ngươi học-thức ít, ngộ giặc nó vận nghĩa-lý thì ứng đối làm sao ? “Khắc-Chung tâu : “Tôi tuy học không mấy, nhưng cốt là đi dò-sét binh tình, tôi tinh-thạo việc đó, còn như đối-ứng, thì tuỳ cơ ứng biến, làm gì chẳng kham nổi, xin bệ-hạ cứ cho tôi đi”. Vua khen rằng : “Trong đám ngựa kéo-xe lại có lẫn ngựa kỳ ký thế này a! » Rồi sai Khắc-Chung đi, dả là mang thơ cầu hòa. Sang trại Nguyên, Khắc-Chung cứ thong-thả tiến vào trung-quân, Ô-mã-nhi quát hỏi đi đâu?

— Sứ Nam-Quốc đi dảng hòa.

— Dảng hòa mà sao quân mày dám thích chữ vào tay sấc như vậy?

— Thích chữ là tự bụng trung-nghĩa họ, tức thì thích vào tay, chớ ai sui!

— Đại-quân đến đây, sao nước mày không dữ lễ-phép đón-rước, lại dám kháng-cự là sao?

— Dá tướng-quân dùng mẹo Hàn-Tín bình nước Yên, đóng quân ngoài cõi, cho thư vào trước nói tử-tế, mà nước tôi không đón-rước, mới là lỗi tại nước tôi. Nay lại ỷ thế ức nhau, đem quân lấn cõi, thì chó cùng đường phải cắn, chim túng thế phải mổ, nữa là người.

— Mày định đến đây làm gì?

— Định dảng-hòa, tướng-quân bằng lòng thì hòa, không bằng lòng thì đánh.

— Về bảo vua mày đến đây ra mắt ta thì cho hòa, cõi bờ yên-ổn, bằng không thì trong dây phút, giang sơn nước mày phẳng-nhẫn như không.

— Vâng để cho tôi ra về bảo vua tôi đến.

Khắc-Chung khi ra thủng-thẳng, nhìn hết dinh trại, chiến thuyền, rồi mới về. Ô-mã-nhi bảo các tướng rằng: « Người này đang khi ta hò-hét nạt dọa, mà ăn nói vẫn dễ-dàng như không, ứng-đối lại dỏi, không nhục mệnh chủ, nước Nam còn người dỏi thế, phen này vị tất đã làm dì được họ. »

Theo CỔ NHÂN ĐÀM LUẬN