Thách thức nào cho Cục Dự trữ Liên bang hiện nay?

Tổng thống (TT) Joe Biden đã đề cử Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang hiện tại, ông Jerome Powell, cho nhiệm kỳ bốn năm thứ hai. Thông báo này được đưa ra sau nhiều tháng suy đoán và do dự khi chính phủ của ông Biden chống lại lời kêu gọi từ các phe phái khác của Đảng Dân Chủ nhằm loại bỏ ông Powell.

Nhiều khả năng vị trí của ông Powell sẽ được xác nhận, và ông sẽ phải đối mặt với nhiệm vụ không thể tránh khỏi là điều hướng lạm phát hiện tại và dập tắt mọi khả năng vượt ngoài tầm kiểm soát của lạm phát.

Đầu tháng Mười Một, Cục Thống kê Lao động (BLS) đã báo cáo rằng lạm phát chạm  mức 6.2% trong 12 tháng qua, mức tăng hàng năm lớn nhất trong hơn 30 năm.

Bên cạnh nguyên nhân từ đại dịch, sự gián đoạn chuỗi cung ứng và sự phục hồi kinh tế  đã tạo ra cơn bão lạm phát hoàn hảo trên toàn cầu. Tại Hoa Kỳ trong 12 tháng qua, giá năng lượng tăng 30%, giá xe hơi và xe tải đã qua sử dụng tăng 26.4%.

Nhưng mặc dù giá năng lượng cao hơn và tắc nghẽn nguồn cung là một hiện tượng toàn cầu, lạm phát của Hoa Kỳ vẫn cao hơn hầu hết các nước phát triển khác. Điều này cho thấy các điều kiện trong nước cũng có một vai trò nhất định. Đặc biệt, từ khi đại dịch bùng phát, Cục Dự trữ Liên bang đã mở rộng bảng cân đối, và điều này được khuếch đại bởi một đợt mở rộng tài khóa chưa từng có, bắt đầu là các đợt chi phiếu kích thích của cựu TT Trump và tiếp theo là Kế hoạch Giải cứu người Mỹ của TT Biden. 

Tổng mức mở rộng tài khóa này đồng nghĩa với tổng thâm hụt tài khóa từ năm 2020 và 2021 lên tới gần 6 ngàn tỷ USD (hay 27% GDP).

Ngày càng có nhiều nhà kinh tế lo ngại rằng đà tăng lạm phát hiện nay sẽ trở nên dai dẳng. Nổi bật nhất là cựu Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ, ông Larry Summers đã sớm đưa ra cảnh báo về khả năng lạm phát và đã trực tiếp chỉ trích chính sách trong nước của Hoa Kỳ.

Ông Summers đã cảnh báo hồi tháng Ba rằng, “Nếu quý vị cho quá nhiều nước vào bồn tắm, nước sẽ bắt đầu tràn ra ngoài.” 

Fed sẽ kiềm chế lạm phát như thế nào?

Fed giờ đây phải quyết định làm thế nào để xoay chuyển lại việc mở rộng tiền tệ mạnh mẽ của mình. Fed có các công cụ để chống lại lạm phát, nhưng sử dụng thế nào để không làm nền kinh tế đình trệ mới là vấn đề quan trọng. Thắt chặt quá nhanh thì có nguy cơ cản trở sự phục hồi kinh tế. Thắt chặt quá chậm thì có nguy cơ lạm phát vượt quá xa.

Nhận thức được mối đe dọa ngày càng tăng của lạm phát vào đầu tháng Mười Một, Fed đã quyết định giảm 10 tỷ USD mua Trái phiếu Ngân khố mỗi tháng. Nhưng bất chấp sự phục hồi kinh tế, chính sách vẫn còn rất nới lỏng.

Liệu việc cắt giảm có đủ để kiềm chế lạm phát và tạo lập sự “hạ cánh an toàn” hay không là một câu hỏi mở. Thị trường cho rằng lạm phát sẽ ở mức trung bình 3% trong 5 năm tới trong khi  Fed đặt mục tiêu lạm phát trung bình là 2%. 

Ông Powell và Cục Dự trữ Liên bang tương lai

Ngoài lạm phát, ông Jerome Powell cũng sẽ cần tìm cách giải quyết một số vấn đề mang tính sinh tồn hơn mà Cục Dự trữ Liên bang phải đối mặt. Việc tái bổ nhiệm ông Powell dù được mong đợi nhưng cũng không có gì được bảo đảm. Một nhóm trong Đảng Dân Chủ ủng hộ việc loại bỏ ông Powell vì cho rằng ông mềm mỏng trong các quy định đối với ngân hàng và biến đổi khí hậu.

Hồi đầu năm nay, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren (Dân Chủ–Massachusett) đã gọi ông Powell là một “kẻ nguy hiểm” khi làm chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang, cho rằng việc rút lại một số quy định ngân hàng đã gây bất ổn cho hệ thống ngân hàng Hoa Kỳ.

Có thông tin cho rằng những người cấp tiến đã ủng hộ bà Lael Brainard, người được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch Fed. Mặc dù ông Powell và bà Brainard có những quan điểm tương đồng về chính sách tiền tệ, nhưng quan điểm của bà Brainard về các khía cạnh khác của Cục Dự trữ Liên bang khác với ông Powells. Ví dụ, bà Brainard đã không đồng tình với giảm nhẹ các quy định tài chính, nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét biến đổi khí hậu khi thực hiện các bài kiểm tra tình trạng các ngân hàng và muốn Fed phát triển đồng tiền kỹ thuật số của riêng mình.

Bốn năm tới của ông Powell trên cương vị Chủ tịch Fed sẽ rất quan trọng trong việc xác định phương hướng và vai trò của ngân hàng trung ương trong các lĩnh vực mang tính chính trị và luôn thay đổi này.