Không phải tất cả học sinh đều may mắn có được cả cha lẫn mẹ quan tâm sâu sắc đến việc học hàng ngày của con. Những bậc cha mẹ kiểu này sẽ yêu thương, hướng dẫn, quan tâm, hỗ trợ tích cực, và thực sự chú tâm đến mọi khía cạnh tiến bộ của con. 

(Ảnh: Fotolia)

Tuy nhiên, tất cả các điều đó nên xảy ra mà không bị gắn liền với các biệt danh như: “Mẹ Hổ” (ám chỉ một người mẹ nghiêm khắc, khó tính, và kỳ vọng rất nhiều ở con), “Cha mẹ Trực thăng” (chỉ kiểu phụ huynh can thiệp quá nhiều vào cuộc đời con trẻ, kiểm soát và bảo vệ con thái quá, ngày đêm ra sức dọn sạch chướng ngại vật khỏi đường đi của con), hay như “Cha mẹ Nuông chiều” (cho con hưởng thụ nhiều hơn mức cho phép). Điều một đứa trẻ không cần là cha/mẹ luôn hiện diện trong mọi khía cạnh khi ở trường cũng như tăng thêm áp lực khi ở nhà.

Trong cuốn sách của tôi, “Lời khuyên và những thông tin thú vị dành cho phụ huynh và giáo viên”, để kỷ niệm 50 năm dạy học và chia sẻ những gì tôi đã học được; tôi đính kèm một bài kiểm tra ngắn để phụ huynh tìm hiểu xem họ có phải là những  cha mẹ quá nuông chiều con hay không. Hầu hết các bà mẹ đang đi làm đều xuất sắc vượt qua bài kiểm tra này vì họ không có thời gian ở bên cạnh con mình 24/7; đứa trẻ thậm chí phải tham gia làm việc nhà. 

Các chuyên gia đồng ý rằng trẻ em phải có trách nhiệm với công việc nhà – như cho thú cưng ăn, dọn giường và phòng ngủ riêng, đem chén đĩa bẩn vào bồn rửa, dọn bàn, dắt chó đi dạo, xếp quần áo đã giặt và phân loại quần áo dơ, sửa soạn quần áo và đồ dùng học tập vào tối hôm trước, giúp mẹ chuẩn bị bữa trưa và bữa ăn nhẹ, và tự làm những công việc hàng ngày mà không đợi cha mẹ nhắc nhở. Chỉ cần nhìn vào tính tự lập mà cha mẹ đang tập luyện cho con mình thì sẽ biết được họ có quá nuông chiều con không. Điều này sẽ chỉ đem đến kết quả tích cực. Tất cả chúng ta hẳn đều đã đọc bài báo về việc các nam sinh phải bỏ đại học vì không thể sống thiếu người trợ giúp. Các em không thể tự mình làm việc như câu nói, “Thậm chí không thể đun sôi nước!”

Nuông chiều con thái quá có thể khiến cha mẹ trở thành cánh tay, đôi tai, và khối óc của con. Một số chuyên gia cho rằng khi nuông chiều con, cha mẹ như đang “tạo tổ kén” cho con. Khi quá bao bọc con, cha mẹ ngay lập tức muốn nhảy vào và giúp đỡ khi con gặp thất bại dù là nhỏ nhất, và họ quên đi những tác dụng tích cực của thất bại đối với con trẻ. Mỗi khi cha mẹ “giúp đỡ”, con họ càng cảm thấy bản thân “vô dụng” hơn và đó là khi cha mẹ bắt đầu nghe thấy chúng nói: “Con không thể làm được!” hoặc “Con không muốn cố gắng!” hoặc “Hãy làm cho con đi!” hoặc “Điều đó quá khó đối với con!” 

Trẻ em cần phải học rằng “hàng rào cao nhất cần phải vượt qua chính là hàng rào tự mình dựng lên trong tâm trí!” Nếu nghĩ rằng bạn không thể, thì đúng là bạn sẽ chẳng làm được gì. Nếu tự cho là mình ngu ngốc, bạn có thể trở thành ngu ngốc. Cá nhân tôi đã thấy điều đó xảy ra với một vài người trong đời.

Các bậc cha mẹ nuông chiều con thường làm bài tập hộ con, và giáo viên luôn biết điều đó. Cứ tin tôi đi! Không quá khó để nhận ra điều này. Khi cha mẹ làm các bài tập ở trường cho con, giáo viên sẽ không đánh giá đúng được năng lực thật sự của trẻ em. Cha mẹ cho con biết đáp án của bài tập về nhà trước khi chúng tự tìm ra. 

Họ “cưng chiều” con của họ. Họ xuýt xoa với những lời khen ngợi thái quá mà không phải lúc nào cũng đúng về những thành tích của con. Một số nghiên cứu gần đây về chủ đề khen ngợi cho rằng khen ngợi thái quá, khen ngợi không đúng cách, hoặc khen ngợi không xứng đáng thậm chí có thể gây bất lợi. Đứa trẻ sẽ cảm thấy ảo tưởng về thành tựu của mình, và chúng muốn được khen ngợi liên tục khi lớn lên.

Ann Landers, một cây bút nổi tiếng của chuyên mục tư vấn cho các tờ báo trong nhiều năm, từng nói: “Không phải những gì bạn làm cho con mình, mà chính những gì bạn dạy con tự làm sẽ khiến chúng trở nên thành công.” Đôi khi, như người ta thường nói, “Những bài học tốt nhất mà chúng ta học được đến từ những thất bại lớn nhất mà chúng ta gặp phải.” Hãy nhớ rằng Babe Ruth tung ra 1,330 cú đánh bóng chày, nhưng anh ấy cũng chỉ đạt được 714 lần home run (là cú đánh cho phép người đánh chạy quanh ghi điểm mà khỏi phải dừng lại). 

Chương về “Chủ nghĩa hoàn hảo” trong cuốn sách của tôi có hai bài nhất định phải đọc. Một bài tên là “Đừng sợ thất bại” và bài kia là “Đừng bỏ cuộc”. Ngoài ra còn có một cuốn sách hay dành cho các bậc cha mẹ có tựa đề “Đừng hôn con ở trạm xe buýt!” hay là “Hơn 700 điều cha mẹ làm khiến các con phát điên.”

Có một bài kiểm tra khác dành cho phụ huynh trong cuốn sách của tôi và con bạn sẽ chấm điểm có tên là “Bạn hiểu con mình nhiều như thế nào?” Đó là một bài trắc nghiệm vui của Judi Bailey. Đôi khi, một số cha mẹ không hiểu con nhiều như họ tưởng, vì vậy bài kiểm tra này là một lời nhắc nhở cần thiết để cha mẹ lắng nghe con thường xuyên hơn, để hỏi han ý kiến và cảm xúc của con về nhiều chủ đề khác nhau, cũng như quan sát kỹ hơn hành động, thói quen và cách cư xử của con. 

Giao tiếp rất là điều quan trọng, cha mẹ phải khuyến khích con trò chuyện và chia sẻ suy nghĩ. Bài kiểm tra hỏi những câu như: Bạn thân nhất của con bạn là ai? Màu sắc yêu thích của con bạn là gì? Bạn có nghĩ rằng bạn sẽ qua bài kiểm tra này không? Hãy thử xem!

Nhiều phụ huynh làm việc muộn vào buổi tối nên không thể có mặt trong tất cả các buổi làm bài tập ở nhà của con. Họ phải nhờ sự trợ giúp của những người khác. 

Điều quan trọng là cả cha và mẹ đều phải có cùng quan điểm khi phỏng vấn người gia sư. Họ cần biết và hiểu rõ về những kỳ vọng và khả năng của người gia sư. Cha mẹ phải bảo đảm người này có thể kiểm soát được việc làm bài tập về nhà của con thay vì đem đến sự thất bại, tranh cãi, căng thẳng và thất vọng cho mọi người. Điều này có thể gây sứt mẻ cho mối quan hệ giữa người thầy/cô này và đứa trẻ. 

Có những cha mẹ vì công việc nên chỉ về thăm con vào những ngày nghỉ. Đây luôn là một sự điều chỉnh rất khó khăn cho tất cả mọi người. Vì vậy, những người gia sư giỏi, có năng lực, đáng tin cậy là vô cùng quan trọng khi họ gánh vác việc nuôi dạy con bạn.

Mặt khác, trẻ con có thể thích nghi, đối diện và kiên cường một cách đáng kinh ngạc. Có một câu chuyện cảm động về một cậu học sinh trung học đã tham dự lễ tốt nghiệp của mình mà không có cha mẹ ở đó, chỉ có viên cảnh sát buồn bã thông báo rằng cha mẹ cậu đều đã qua đời trong một vụ tai nạn. Hành động tử tế ngẫu nhiên có thể thực sự tạo ra những sự khác biệt.

Bà Pat đã dạy các lớp tiểu học, thanh nhạc, nghệ thuật, và giáo dục năng khiếu. Bà cũng đã từng là điều phối viên mầm non, giáo viên dạy tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai, và đã giảng các khóa học về Giáo dục Đặc biệt tại Đại học Lakehead ở Thunder Bay, Ontario, Canada. 

Bà đã từng là khách mời nhiều lần của chương trình phát thanh ở Hồng Kông dựa trên các chủ đề trong cuốn sách của bà “Lời khuyên và những thông tin thú vị dành cho phụ huynh và giáo viên”.

Pat Kozyra
Ngọc Thuần biên dịch