Canada và Nga sẽ tham gia vào tranh chấp lúa mạch của Úc chống lại Trung Quốc tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), với lý do lo ngại về hậu quả trên phạm vi rộng hơn từ một phán quyết đối với thị trường lúa mạch toàn cầu.

Hồi tháng 05/2020, Trung Cộng đã áp đặt mức thuế nhập cảng 80% lên lúa mạch Úc, như một phần của cuộc điều tra đang diễn ra về cáo buộc “bán phá giá” lúa mạch vào thị trường trong nước.

Mức thuế này được đưa ra không lâu sau khi Đại sứ Trung Quốc tại Canberra, ông Thành Cảnh Nghiệp, cảnh báo về các biện pháp trừng phạt kinh tế tiềm tàng đối với nước này, sau lời kêu gọi điều tra của Úc về nguồn gốc đại dịch COVID-19.

Các quan chức Úc đã cố gắng đàm phán trong nhiều tháng, nhưng thậm chí không thể liên lạc được với các đối tác Trung Quốc.

Hồi tháng 12/2020, Bộ trưởng Thương mại Úc lúc bấy giờ, ông Simon Birmingham, thông báo Úc sẽ khởi xướng một cuộc tranh chấp chính thức thông qua WTO.

Canada, một trong năm nhà xuất cảng lúa mạch hàng đầu trên thế giới, thông báo họ có “lợi ích đáng kể” trong cuộc tranh chấp này do có hoạt động giao thương lớn với thị trường Trung Quốc.

Nông dân John Magill kiểm tra lúa mạch trong trang trại của mình ở Parkes, Úc, hôm 25/10/2006. (Ảnh: Ian Waldie/Getty Images)

“Với giá trị giao dịch đáng kể từ buôn bán lúa mạch giữa Úc và Trung Quốc, các biện pháp phòng vệ thương mại của Trung Quốc có thể ảnh hưởng đến thương mại toàn cầu về mặt hàng lúa mạch nói chung, bao gồm cả tác động đối với lúa mạch của Canada,” bản đệ trình của Canada lên WTO nêu rõ.

“Xuất cảng lúa mạch hàng năm trên toàn cầu của Canada trong năm 2017, 2018, và 2019 lần lượt đạt trị giá 531 triệu CAD, 683 triệu CAD, và 700 triệu CAD; trong đó xuất cảng của Canada sang Trung Quốc chiếm 71.7% tổng xuất cảng lúa mạch của quốc gia này trong giai đoạn này,” bản đệ trình nhấn mạnh.

Nga, quốc gia chiếm 11% xuất cảng lúa mạch toàn cầu, tuyên bố họ có “lợi ích thương mại đáng kể và lợi ích hợp pháp hệ thống” trong các cuộc tham vấn.

Bản đệ trình lên WTO của Úc đã trích dẫn hơn 30 vấn đề khác nhau về cách giới chức Trung Cộng đã giải quyết cuộc điều tra chống bán phá giá và thực thi thuế quan. 

“Trung Quốc đã định nghĩa sai sản phẩm đang được xem xét và cũng định nghĩa không chính xác những sản phẩm tương tự,” Úc nêu rõ trong bản đệ trình của mình.

Bản đệ trình chỉ rõ: “Trung Quốc đã bắt đầu điều tra mà không có đủ bằng chứng, Trung Quốc đã không kiểm tra hoặc xem xét tính chính xác và đầy đủ của các bằng chứng được cung cấp trong đơn kiện, và Trung Quốc đã không hủy đơn kiện hoặc chấm dứt điều tra ngay lập tức do thiếu bằng chứng. Trung Quốc đã không cho tất cả các bên quan tâm cơ hội đầy đủ để bảo vệ lợi ích của họ.”

Các diễn biến mới nhất nói trên là sự tiếp nối của cuộc chiến thương mại hiện hành do Bắc Kinh khởi xướng chống lại Úc, bao gồm đối với các mặt hàng thịt bò, thịt cừu, rượu vang, lúa mạch, tôm hùm, than, gỗ và bông.

Tuy nhiên, các nhà xuất cảng của Úc đã nhanh chóng chuyển hướng sang các thị trường khác nhau, bao gồm Nhật Bản, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Trên thực tế, trong tháng 12/2020, Úc đã có được thặng dư thương mại hàng tháng cao thứ tư kể từ trước đến nay.

Trong khoảng thời gian đó, các bộ trưởng Úc đã giữ vững lập trường khi đối phó với nhiều mối đe dọa và sự can thiệp chính trị từ Trung Cộng.

Daniel Y. Teng
Yến Nhi biên dịch