CHRIS WOOLSTON 

Các vấn đề sức khỏe của đôi chân đặc biệt phổ biến ở người lớn tuổi vì nhiều lý do. Bàn chân mất đi lớp đệm khi chúng ta già đi, còn da và móng chân có thể bị khô và dễ gãy. Nhiều người cao tuổi có tuần hoàn máu kém, và điều này có thể làm chậm quá trình chữa lành vết loét ở chân, đặc biệt là người bị tiểu đường. 

Đầu tiên, bạn hãy tìm một đôi giày thoải mái, vừa vặn là điều tốt nhất bạn có thể làm cho đôi chân của mình.Giày chật hoặc giày cao gót sẽ tạo áp lực quá mức lên bàn chân. Sự cọ xát và chèn ép dai dẳng từ những loại giày dép “thời trang” này là nguyên nhân chính gây ra tình trạng mắt cá, chai chân và biến dạng ngón chân cái. (Không có gì ngạc nhiên khi những tình trạng này xảy ra ở phụ nữ thường xuyên gấp 4 lần ở nam giới.) Hãy nhớ rằng bàn chân có thể trở nên bè hơn vì vậy bạn nên luôn đo chân trước khi mua giày mới.

Một cách khác để bảo vệ bàn chân của bạn là giữ cho máu lưu thông dễ dàng. Nếu bạn thường dành nhiều thời gian trong ngày để ngồi trên ghế, bạn có thể cải thiện tuần hoàn bằng cách tập các bài tập kéo giãn, đi bộ, và các bài tập khác. Tránh đi vớ chật hoặc bắt chéo chân quá lâu. Và đây là một lý do khác để tránh thuốc lá: Hút thuốc làm thu hẹp các động mạch và có thể cản trở lưu lượng máu.

Bạn cũng có thể tránh các vấn đề như hôi chân bằng cách mỗi ngày đều thay giày khác nhau, rửa chân hàng ngày và lau khô cẩn thận. (Lau khô giữa các ngón chân và những nơi khác cũng sẽ giúp bạn tránh được các vấn đề khó chịu như nấm da chân.)

Các vấn đề về chân mà người cao tuổi thường gặp phải là gì?

Dưới đây là một số mối nguy điển hình, tất cả đều có thể được ngăn ngừa và điều trị.

Bệnh nấm chân (athlete’s foot). Bạn không cần phải là một vận động viên mới có thể bị bệnh nấm này. Nấm phát triển mạnh ở những khu vực ẩm ướt, tối và ấm, khiến bàn chân trở thành mục tiêu hấp dẫn. Nếu bạn thấy mẩn đỏ, mụn nước, bong tróc da và ngứa (đặc biệt là giữa các ngón chân), hãy nhanh chóng diệt nấm bằng thuốc xịt hoặc thuốc xịt trị nấm da chân. Bạn có thể ngăn ngừa nấm da chân bằng cách giữ cho bàn chân sạch sẽ và khô ráo, đi chân trần trong nhà hoặc đi dép hở ngón bất cứ khi nào có thể. Chỉ cần lưu ý rằng đi chân trần có thể gặp rủi ro nếu bạn bị tiểu đường hoặc các vấn đề về tuần hoàn khác. 

Da khô. Bạn có thể giảm đau rát và ngứa da khô bằng kem dưỡng ẩm, tốt nhất là loại có dầu hoặc lanolin.

Mắt cá và chai chân. Như đã đề cập, đi giày vừa vặn là cách tốt nhất để ngăn ngừa những vết loét đau đớn này. Nếu chúng xuất hiện, bạn có thể mài mòn cách vết chai này cách dùng đá bọt chà sát nhẹ nhàng hoặc giũa mòn vết chai. Bạn có thể bảo vệ chúng khỏi bị kích ứng thêm bằng miếng dán không tẩm thuốc. Các dung dịch tẩy tế bào chết bằng thuốc được bán trong hiệu thuốc có thể hấp dẫn, nhưng hãy hết sức thận trọng: Chúng có thể ăn mòn da lành và thậm chí còn gây đau nhiều hơn. Những sản phẩm này đặc biệt nguy hiểm đối với người bệnh tiểu đường hoặc bệnh về hệ tuần hoàn khác. Nếu bạn có một trong những tình trạng này, hãy gọi cho bác sĩ khi có dấu hiệu đầu tiên của mắt cá chân hoặc vết chai.

chăm sóc chân cho người cao tuổi
(Ảnh: Shutterstock)

Gai gót chân. Nếu bạn đặt quá nhiều áp lực lên bàn chân của mình – do thừa cân, đứng quá lâu hoặc đi giày không có hỗ trợ thích hợp – cặn canxi có thể hình thành trên gót chân của bạn và gây đau đáng kể. Bạn có thể cho chân nghỉ ngơi bằng miếng đệm gót chân, miếng lót gót chân hoặc các hình thức hỗ trợ khác. Nếu cơn đau vẫn không giảm, hãy đi gặp bác sĩ. 

Ngón chân cong queo (Hammertoes). Khi ngón chân không còn chỗ để cử động, khớp ngón có thể sưng lên và kéo ngón chân lại. Bệnh lý này đặc biệt gây rắc rối cho người cao tuổi vì có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng và tăng nguy cơ té ngã. Cách khắc phục rất đơn giản: Mang giày và vớ để ngón chân có không gian rộng rãi.

Móng quặp (Móng chân mọc ngược.) Sự phiền toái đau đớn này xảy ra khi một mảnh đinh nhọn đâm vào da. Thay vì cố gắng kéo móng tay ra, hãy cẩn thận cắt tỉa cho nó thẳng theo chiều ngang, giữ nó bằng cả đầu ngón chân. Cắt tỉa thường xuyên cũng sẽ giúp ngăn ngừa các vấn đề trong tương lai. Nếu móng chân mọc ngược có màu đỏ và bị nhiễm trùng, bạn nên đi khám, đặc biệt là nếu bạn bị tiểu đường.

Người bệnh tiểu đường nên chăm sóc bàn chân như thế nào?

Nếu bạn bị bệnh tiểu đường, các vấn đề dường như rất nhỏ về chân cũng có thể đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe của bạn. Căn bệnh này thường làm tổn thương các mạch máu nuôi bàn chân, tức là các vết thương nhỏ sẽ chậm lành và thậm chí có thể bị hoại thư. Trong một số trường hợp, những tổn thương ban đầu chỉ nhỏ như một hạt bắp hoặc một vết phồng rộp đơn giản cũng có thể trở thành một bệnh nhiễm trùng đe dọa tính mạng buộc phải cắt cụt bàn chân hoặc cẳng chân. Để làm phức tạp thêm mọi thứ, bệnh tiểu đường cũng có thể làm chết các dây thần kinh ở bàn chân, khiến bạn dễ dàng bỏ qua những vết thương nhỏ khi chúng bưng mủ và diễn biến nặng hơn.

Vì những lý do này, những người bệnh tiểu đường phải hết sức thận trọng trong việc chăm sóc chân, đặc biệt nếu họ đã bị bệnh trong vài năm. Dưới đây là một số mẹo để chăm sóc cho đôi chân khỏe mạnh:

Điều trị tốt bệnh tiểu đường. Giữ lượng đường trong máu của bạn trong giới hạn, với sự giúp đỡ của nhóm chuyên viên y tế chăm sóc sức khỏe cho bạn.

Giữ bàn chân của bạn sạch sẽ. Rửa chân hàng ngày bằng nước ấm và lau khô cẩn thận. Bạn có thể sử dụng kem dưỡng ẩm để giữ cho da không bị khô, nhưng đừng quên ngón chân của bạn. Mang vớ mềm có khả năng thấm hút tốt, tốt nhất được làm bằng sợi tự nhiên như bông và thường xuyên thay vớ. 

Kiểm tra bàn chân của bạn mỗi ngày. Gọi cho bác sĩ của bạn ngay lập tức nếu bạn tìm thấy một tổn thương nhỏ như vết chai hoặc nếu bạn có một vết cắt, vết xước, vết phồng rộp hoặc vết bầm tím không bắt đầu lành trong vòng một ngày. Không bao giờ sử dụng dung dịch không kê đơn để loại bỏ vết chai.

Luôn mang vớ và giày khi bước đi. Đi chân trần có thể gây ra những vết thương nhỏ có thể không lành hẳn – và đi vớ vào ban đêm nếu chân bạn bị lạnh. Ngoài ra, hãy chắc chắn rằng lớp lót bên trong của đôi giày của bạn được êm ái, và cắt tỉa cẩn thận móng chân của bạn mỗi tuần.

Giữ cho máu lưu thông. Khi mỏi chân, bạn hãy ngồi xuống và kê chân lên một lúc. Lắc lư ngón chân và mắt cá chân trong vài phút, hai hoặc ba lần mỗi ngày. Không ngồi bắt chéo chân trong thời gian dài, và trên hết, không hút thuốc.

Ông Chris Woolston viết về sức khỏe và khoa học cho tạp chí Nature, AFAR, tạp chí Knowable, và Los Angeles Times, và gần đây ông đã có buổi nói chuyện TED về những áp lực đối với các nhà nghiên cứu trẻ tại Đại học Luxembourg … Ông đã đóng góp hàng trăm bài báo cho Thư viện sức khỏe và Limehealth.

Thu Anh biên dịch

Chia sẻ bài viết này tới bạn bè của bạn