Điều đầu tiên khiến Elsie Shi say mê múa cổ điển Trung Hoa chính là những pha nhào lộn – ngắm nhìn các vũ công như thể họ đang bay lượn, cô cảm nhận kỹ năng nhào lộn trên không trung. Sau này mỗi khi biểu diễn, Shi cố gắng kéo dài cú nhào lộn và giữ tư thế trên không lâu nhất có thể trước khi tiếp đất.

“Trước đây, tôi muốn học môn thể dục dụng cụ, nhưng thời điểm đó tôi đã quá tuổi để bắt đầu môn này,” Shi chia sẻ trong một buổi phỏng vấn. Ở tuổi lên 10, cô bé đã không thể tham gia khóa học. Tuy nhiên, trường học của cô có một chương trình ngoại khóa dạy múa cổ điển Trung Hoa, và cô đã tham gia. Cơ hội này đã mở ra hành trình nhận thức những điều mà giờ đây cô xem là sứ mệnh.

Kể từ năm 2013, Shi trở thành vũ công tập sự của Đoàn Nghệ thuật Shen Yun – vũ đoàn múa cổ điển Trung Hoa đã trở thành một hiện tượng đặc biệt trên toàn thế giới. Shen Yun làm hồi sinh nghệ thuật múa cổ điển Trung Hoa, môn nghệ thuật có hàng ngàn năm lịch sử nằm sâu trong cốt tủy nhưng gần như đã bị một thời quên lãng. Ngày nay, Shen Yun đã trở thành biểu tượng toàn cầu về nghệ thuật vũ đạo thế giới. 

Ngay từ khi còn nhỏ, Shi đã thích múa cổ điển Trung Hoa, và môn nghệ thuật này nhanh chóng trở thành một ước vọng. Sau đó, cô đã hiện thực hóa ước mơ của mình và tham gia vũ đoàn Shen Yun. Bây giờ, là một nghệ sĩ đoạt Giải Vàng trong Cuộc thi Quốc tế Múa Cổ điển Trung Hoa của đài truyền hình NTD năm 2016, Shi muốn sử dụng tài năng thiên phú để đền đáp, tôn vinh văn hóa truyền thống Trung Quốc.

“Tôi muốn đem đến sự mỹ diệu và vĩ đại huy hoàng của lịch sử Trung Hoa 5,000 năm, và múa cổ điển Trung Hoa – nét độc đáo và vẻ đẹp của nó – tôi muốn biểu đạt điều này đến khán giả,” Shi bày tỏ.

Elsie Shi, vũ công của Đoàn Nghệ thuật Shen Yun, đạt Giải Vàng trong Cuộc thi Quốc tế về Múa Cổ điển Trung Quốc của đài truyền hình NTD năm 2016. (Ảnh: Larry Dye)

Sự biểu đạt

Qua những tiết mục múa của mình, cô nhận ra rằng loại hình nghệ thuật múa cổ điển này không chỉ là kỹ thuật điêu luyện và những cú nhào lộn thách-thức-trọng-lực – vốn chỉ là phương tiện để thể hiện ý nghĩa. Trên thực tế, múa cổ điển Trung Hoa chú trọng đến nội hàm.

“Nó vô cùng khác biệt so với các loại hình vũ đạo khác. Bạn thật sự cảm nhận được sự khác biệt này,” Shi chia sẻ.

Một khi nắm bắt được cảm giác độc đáo của múa cổ điển Trung Hoa, bạn sẽ bắt đầu hiểu được nó, cô giải thích. Bản thân loại hình nghệ thuật này là tinh túy của 5,000 năm văn minh Trung Hoa, và nó có khả năng biểu đạt văn hóa truyền thống, những giá trị văn hóa Trung Quốc cổ đại một cách toàn diện.

Đây là loại hình thức biểu đạt nổi tiếng, nó trở nên hoàn hảo khi dùng lối kể chuyện. Một chương trình điển hình của Shen Yun thường gồm các tiết mục múa kể lại những thần thoại và truyền thuyết trong lịch sử Trung Hoa, cũng như một số câu chuyện thời hiện đại.

Để lấy ví dụ cho khả năng biểu đạt đa tầng ý nghĩa của loại hình múa này, Shi mô tả một nhân vật mà cô đảm nhiệm vài năm trước đây. Trong một trích đoạn “Tây Du Ký”, thầy trò Đường Tăng vô tình đi ngang qua Nữ Nhi Quốc. Shi vào vai Nữ vương – nhân vật có phong thái cao quý, vẻ đẹp tao nhã, đoan trang – trong câu truyện khi đó, vị nữ vương này bị tà linh bọ cạp chiếm hữu thân xác.

Cô Shi chia sẻ: “Và đó là một trải nghiệm hoàn toàn khác. Chúng là những động tác giống nhau, nhưng bạn không thể thể hiện chúng theo cách thông thường. Thay vào đó, nó mang dáng vẻ rất điên rồ và xấu xa.” Sau đó cô phải biến từ con bọ cạp trở lại thành vị nữ hoàng đầy quyền uy và xinh đẹp. Hiệu ứng đòi hỏi nhanh chóng, rõ ràng và dễ thấy đối với khán giả; để đạt được sự điêu luyện này, cô cần phải “vô cùng tỉnh táo và sáng suốt”.

Chú tâm vào sự rõ ràng và để tâm đến từng chi tiết là văn hóa của vũ đoàn Shen Yun. Cô cho biết, tất cả các nghệ sĩ đều tập trung vào việc nâng cao mỗi ngày, trong từng khoảnh khắc.

Nghệ sĩ Elsie Shi. (Ảnh: được sự cho phép của Đoàn Nghệ thuật Shen Yun)

Thông qua nghệ thuật hiểu rõ chân tướng

Cô Shi kể rằng lần đầu tiên cô biết đến Shen Yun là một trải nghiệm thú vị. Có người  đã đến nơi cô học ở Đài Loan để giới thiệu về múa cổ điển Trung Hoa và Shen Yun. Nhờ đó, Shi và mẹ cô (một giáo viên tại nơi Shi học lúc đó) đã biết đến một trung tâm Đài Loan chuyên dạy nghệ thuật với chuyên ngành múa cổ điển Trung Hoa.

Trong lần gặp đó, Shi cũng được biết về Pháp Luân Công.

Đó là một phương pháp tu luyện tinh thần chiểu theo các nguyên lý Chân, Thiện, Nhẫn, kết hợp 5 bài tập công pháp nhẹ nhàng. Ngày nay người dân trên thế giới biết đến môn tập này qua tin tức Pháp Luân Công bị Trung Cộng đàn áp kể từ năm 1999. Nhiều nghệ sĩ của Shen Yun tu luyện Pháp Luân Công, và đôi khi họ có một phân cảnh múa kể về cuộc bức hại này ở Trung Quốc thời nay.

Đối với Shi, nghệ thuật là một phương tiện tuyệt vời để chia sẻ sự thật với khán giả, và cô cảm thấy may mắn vì có thể sử dụng tài năng của mình để lên tiếng về vấn đề đó. Mong muốn này trở nên mạnh mẽ hơn khi cô biết được rằng một số khán giả xem chương trình đến từ Trung Quốc – quốc gia kiểm duyệt tất cả những thông tin chân thực. Dù đi đến nơi nào trên thế giới, và gặp bất kỳ khán giả nào, cô luôn được tiếp đón nồng nhiệt.

Cô Shi chia sẻ: “Tôi thấy rất vinh dự, rất khó diễn tả cảm giác vinh dự của tôi.” Với tư cách là một vũ công của Shen Yun, niềm vinh hạnh, và cách biểu đạt vẻ đẹp của múa cổ điển Trung Hoa là những điều quan trọng nhất đối với Shi.

Sân khấu và khán giả

Được làm một thành viên của vũ đoàn chính là một trải nghiệm khác biệt so với tất cả những thứ khác, cô Shi cho biết. Liệu có nơi nào mà bạn vừa có thể đi lưu diễn vòng quanh thế giới mỗi mùa, lại vừa đem điều vô cùng đẹp đẽ đến hàng triệu người?

“Bạn biết đến rất nhiều nền văn hóa khác nhau, và nó vô cùng khác biệt; bạn được ghé thăm nhiều đất nước với các dân tộc khác nhau,” Shi chia sẻ. Những nền văn hóa có thể rất khác biệt, cô giải thích. Có những nơi, mọi người vỗ tay và cổ vũ khi một điều đặc biệt hấp dẫn và thú vị xuất hiện trên sân khấu. Có những nơi, nếu làm như vậy sẽ bị xem là thô lỗ và khiếm nhã; tuy nhiên các khán giả đều nồng nhiệt và hào hứng. Cô luôn cảm thấy biết ơn khi được nghe phản hồi của khán giả, rằng họ đã cảm thấy được truyền cảm hứng và thăng hoa như thế nào. Có thể thấy, Shen Yun không đơn thuần chỉ là sự giải trí.

“Đó cũng là một cơ hội để học hỏi văn hóa,” cô Shi cho biết. Tương tự như việc tìm hiểu những nền văn hóa mới ở những thành phố mà cô ghé thăm, khán giả trở nên quen thuộc với văn hóa Trung Hoa truyền thống, sự tuyệt mỹ của múa cổ điển Trung Hoa, và sự thật về quá khứ và hiện tại của vùng đất Thần Châu.

Và khi chiêm ngưỡng các vũ điệu đẹp mắt cùng những cú nhào lộn đầy nghệ thuật, nếu bạn rất muốn thử sức với môn nghệ thuật này, thì giống như câu chuyện của cô Shi, “Hãy cứ thử sức mình!” cô ấy rất nhiệt tình khích lệ.

Catherine Yang
Nhã Liên biên dịch