Một học giả người Úc đã đột ngột rời đất nước để đến Trung Quốc sau khi công trình nghiên cứu của ông về phát triển công nghệ nhận dạng người Duy Ngô Nhĩ dựa trên dữ liệu hình ảnh bị phát hiện là phi đạo đức.

Nghiên cứu do Giáo sư Lưu Vạn Toàn (Wanquan Liu) tại Đại học Curtin ở miền Tây nước Úc, được thực hiện và công bố năm 2018, đã sử dụng trí tuệ nhân tạo và các kỹ thuật học máy (machine learning – ML) để xác định chính xác một cá nhân là người Duy Ngô Nhĩ, người Tây Tạng, hay là người Nam Hàn.

Mặc dù công nghệ nhận dạng khuôn mặt đã được phát triển và sử dụng trên toàn cầu, nhưng khả năng xác định các đặc điểm trên khuôn mặt của các nhóm dân tộc nhất định thì chưa.

Người ta lo ngại rằng công nghệ này có thể được Trung Cộng sử dụng để đàn áp hơn nữa các nhóm thiểu số; IPVM (Internet Protocol Video Market) báo cáo rằng công an Trung Quốc đã khai triển rộng rãi công nghệ nhận dạng người Duy Ngô Nhĩ do các tập đoàn công nghệ có trụ sở tại Trung Quốc như Huawei, Megvii, Dahua, và Hikvision cung cấp.

Sự việc này xảy ra khi Trung Cộng bị quốc tế chỉ trích quanh việc đối xử với người Duy Ngô Nhĩ và người Tây Tạng, cùng với việc trục xuất những người đào thoát khỏi Bắc Hàn.

Đại học Curtin phát hiện ông Lưu đã vi phạm Bộ Quy tắc của Úc về Tiến hành Nghiên cứu Có trách nhiệm trên một số điều khoản, và từ đó đã yêu cầu nhà xuất bản xóa tên trường ra khỏi nghiên cứu đó.

Mặt trước của một tòa nhà tại Đại học Curtin ở Perth, Úc hôm 13/08/2018. (Ảnh: Orderinchaos/Wikimedia Commons)

IPVM cáo buộc rằng các email cho thấy ông Lưu đã từ chối trả lời đại học Curtin trong quá trình điều tra và tuyên bố ông bị bệnh. Học giả này sau đó đã từ chức và nhận một công việc tại Đại học Tôn Trung Sơn ở Quảng Châu, Trung Quốc.

Các nguồn tin như ShouyeData và PHPYuan đưa tin rằng trước đây ông Lưu đã được tuyển mộ theo Chương trình Nhân tài Hải ngoại của Bắc Kinh (BOTP).

Theo China Today, BOTP có kế hoạch chiêu mộ 1,000 học giả tài năng cao cấp và 10,000 sinh viên hải ngoại – tương tự như Chương trình Ngàn Nhân tài của Trung Cộng.

Các nguồn tin cũng báo cáo rằng sau nghiên cứu năm 2018, ông Lưu đã trình bày tại “Hội nghị chuyên đề Quốc tế về Trí tuệ Nhân tạo và Dữ liệu Lớn,” nơi ông ca ngợi “sự phát triển mạnh mẽ” của công nghệ này ở Trung Quốc.

Ông Trịnh Tông Huy (Tshung Chang), chuyên gia về ảnh hưởng của Trung Cộng ở Úc, nói với The Epoch Times rằng Trung Cộng đã sử dụng nhu liệu nhận dạng khuôn mặt và hệ thống tín dụng xã hội của họ để trừng phạt các nhóm không phục tùng chế độ cộng sản này.

Ông Trịnh cho biết, “Đó là vấn đề giành được quyền kiểm soát toàn bộ và tuyệt đối đối với người dân. Trước năm 1949, người Tây Tạng có quyền tự trị của riêng họ, và trong những thời kỳ khác nhau, người Duy Ngô Nhĩ đã có quyền tự trị của họ. Theo thời gian, họ nhận ra rằng họ có cách suy nghĩ độc lập của riêng mình, và một số người trong số họ vẫn khao khát sự tự chủ đó.”

“Vì vậy, Trung Cộng cố gắng khiến họ phải tuân theo – cho dù là về mặt văn hóa hay là tôn giáo – để không có vị thần nào khác ngoài Trung Cộng.” 

Một hàng rào vòng ngoài được xây dựng xung quanh nơi được chính thức gọi là trung tâm giáo dục kỹ năng nghề ở Đạt Phản Thành thuộc vùng Duy Ngô Nhĩ Tân Cương, Trung Quốc, hôm 04/09/2018. (Ảnh: Thomas Peter/Reuters)

Ông Trịnh cũng nói rằng công nghệ này có thể được sử dụng ở hải ngoại để theo dõi và thu thập thông tin từ các thành viên gia đình của những người Duy Ngô Nhĩ hoặc những người Tây Tạng đang sống ở Trung Quốc, đặc biệt là với sự hiện diện quốc tế của Huawei và các tổ chức có trụ sở tại Trung Quốc khác có những năng lực giám sát.

Trong một email gửi tới The Epoch Times, Đại học Curtin nói rằng họ đã không hay biết về công trình nghiên cứu của ông Lưu.

Phát ngôn viên của trường Curtin cho biết, “Sự tham gia của học giả Đại học Curtin vào nghiên cứu này không được Trường biết đến, vì được thực hiện không chính thức (không có sự hỗ trợ của tài liệu chính thức, chẳng hạn như không có hợp đồng, tài trợ hoặc Biên bản Ghi nhớ),”.

Daniel Khmelev
Cẩm An biên dịch