JEFF PERKIN

“Bí quyết của cuộc sống chính là việc bạn đến và rời khỏi trái đất này với ít ồn ào nhất có thể. Tôi không phải đang chạy đua để trở thành một vị thánh. Tôi chỉ chợt nghĩ rằng, trong cuộc sống của mình, chúng ta cần có một chút gì đó giống như người nông dân, gieo lại xuống đất những gì đã nhận được.” – Paul Newman

Được đánh giá rất cao trong cả phim và đời thường, nam diễn viên biểu tượng của Hoa Kỳ, Paul Newman, được mọi người tưởng nhớ vì những thành tựu đạt được trong hoạt động từ thiện của ông bên cạnh những vai diễn đáng nhớ. Đối với những ai không quen thuộc với các vai diễn nổi tiếng của ông như Butch Cassidy, Cool Hand Luke, và Fast Eddie Felson, có thể vẫn thường xuyên nhìn thấy hình ảnh của Newman mỉm cười thân thiện với mình trong các tiệm tạp hóa địa phương. Nhờ hình ảnh của ông xuất hiện trên rất nhiều sản phẩm tại kệ hàng trên khắp đất nước, Newman’s Own đã đóng góp trên 570 triệu USD cho các hoạt động thiện nguyện khắp thế giới. Đó là một di sản thật sự có giá trị, Quỹ Newman’s Own tồn tại bằng chính lòng bác ái của người sáng lập, người đã qua đời vào năm 2008. Vĩ đại hơn rất nhiều so với vai trò diễn viên nổi tiếng, câu chuyện về Paul Newman là một câu chuyện dài đầy bất ngờ với các tình tiết ngoạn mục.

Paul Newman: Ngôi sao điện ảnh bác ái làm hàng triệu người xúc động
Diễn viên Paul Newman đứng tựa vai vào một tấm bảng hiệu trong bộ phim “The Silver Chalice” vào năm 1954. (Ảnh: Archive Photos / Getty Images)

Paul Newman: Ngôi sao điện ảnh bác ái làm hàng triệu người xúc động
Bức ảnh chân dung của Paul Newman và vợ, nữ diễn viên Joanne Woodward vào năm 1958. (Ảnh: Tài sản công)

May mắn, Chăm chỉ và Thành công 

Chàng thanh niên Paul Newman là con trai thứ hai trong một gia đình ở Cleverland, tiểu bang Ohio. Khi bước vào tuổi trưởng thành, ông tham gia Hải Quân và phục vụ với vai trò nhân viên điện đài và cũng là xạ thủ trên phi cơ ném ngư lôi trong Đệ nhị Thế chiến. Lúc ban đầu, ông nộp đơn vào Chương trình Huấn luyện Phi công V-12 của Hải Quân nhưng không được tuyển khi phát hiện ông bị chứng mù màu. Đến khi chiến tranh gần kết thúc, ông và viên phi công của ông được điều động đến chiến hạm USS Bunker Hill trước khi diễn ra Trận chiến Okinawa vào mùa xuân năm 1945. Có lẽ số phận đã định sẵn, căn bệnh nhiễm trùng tai của viên phi công khiến phi cơ của họ không thể cất cánh, trong khi các thành viên còn lại của phi đội đều đã bay đến hàng không mẫu hạm. Sau đó, chiếc tàu này trở thành mục tiêu tấn công cảm tử của quân đội Nhật Bản, dẫn đến việc toàn bộ đơn vị của ông đã hy sinh. Thảm kịch này khiến Paul nhận ra một bài học trực diện nhất về thực tế khắc nghiệt của cuộc sống, giúp ông chiêm nghiệm rằng phúc và nghiệp của một người sẽ đem đến cho họ những điều tốt đẹp hoặc tai họa. Chính sự kiện này đã thúc đẩy sự suy ngẫm sâu sắc và lòng trắc ẩn trong nội tâm của chàng thanh niên trẻ tuổi, gieo vào chàng những hạt giống của lòng biết ơn và mong muốn tác động tích cực đến người khác.

Sau khi xuất ngũ, Paul tốt nghiệp trường Đại Học Kenyon và quay trở về giúp gia đình quản lý cửa hàng dụng cụ thể thao sau khi cha ông qua đời. Khoảng một năm rưỡi sau, ông giao việc kinh doanh lại cho anh trai và theo học nghệ thuật diễn xuất tại Trường Kịch Nghệ Yale, và tiếp đó là Trường Đào Tạo Diễn Viên ở New York. Vào những năm 1950, ông tham gia diễn xuất trong rất nhiều vở của Broadway cũng như các bộ phim truyền hình nhiều tập. Lần đầu tiên ông xuất hiện trong tác phẩm Hollywood là bộ phim “The Silver Chalice” năm 1954. Tuy nhiên, các đánh giá về diễn xuất của ông trong phim này không được tốt. Ông đã rất thất vọng về bộ phim cũng như diễn xuất của mình. Sau đó, ông tự chi trả để đăng tải lời xin lỗi dài cả trang trên một tờ báo thương mại, cảnh báo mọi người đừng xem bộ phim này (khi nó được phát sóng lại trên truyền hình vào chín năm sau đó). May mắn thay, thất bại này hóa ra chỉ là một niềm đau nhỏ trong sự nghiệp lẫy lừng của Newman.

Paul Newman: Ngôi sao điện ảnh bác ái làm hàng triệu người xúc động
Một bích chương quảng cáo cho bộ phim “Hud” phát hành tại rạp vào năm 1963. (Ảnh: Tài sản công)

Chàng diễn viên trẻ đã có cơ hội lần thứ hai – tham gia một bộ phim khác năm 1956, với vai diễn Rocky Graziano trong phim “Somebody Up There Likes Me”. Vai diễn này ban đầu được dự định giao cho James Dean, tuy nhiên lại bị bỏ trống sau sự qua đời bi thảm của nam tài tử năm 1955. Vai chính thứ hai này được đánh giá rất cao và đã đưa Paul Newman đến với sự nghiệp diễn xuất đầy thành công kéo dài suốt năm thập niên. Vài năm sau đó, Newman nhận được đề cử cho Giải thưởng Viện Hàn lâm (Academy Award) đầu tiên của mình với diễn xuất tuyệt vời trong bộ phim “Cat on a Hot Tin Roof”. Những bộ phim như “The Hustler”, “Hud”, và “Cool Hand Luke” đã đẩy ông lên hàng siêu sao điện ảnh trong những năm 1960. Trong suốt sự nghiệp của mình, ông Newman đã được đề cử 10 lần cho Giải thưởng Viện Hàn Lâm và đoạt giải một lần cho vai diễn về sự trả thù của nhân vật Fast Eddie Felson trong bộ phim “The Color of Money”. Ông là một trong sáu diễn viên được đề cử nhiều nhất và cũng là một trong sáu diễn viên duy nhất nhận được đề cử trong suốt năm thập niên. Bên cạnh việc diễn xuất, Newman cũng trực tiếp đạo diễn nhiều bộ phim, bao gồm “Rachel, Rachel” là bộ phim đầu tay của ông, đã đạt được bốn đề cử cho Giải thưởng Viện Hàn Lâm – gồm đề cử cho giải Bộ phim hay nhất và Diễn viên nữ xuất sắc nhất dành cho vợ ông, bà Joanne Woodward.

Đam mê tốc độ

Trong khi đang tập dợt cho bộ phim “Winning” vào năm 1969, ông Paul Newman bắt đầu yêu thích lái xe đua. Ngày nay, thật khó mà có thể tưởng tượng một ngôi sao điện ảnh nổi tiếng lại được cho phép (theo hợp đồng) trực tiếp ngồi sau tay lái của chiếc xe đua – đặc biệt là, bạn hãy thử nghĩ vào thời đó, việc lái xe đua thậm chí còn nguy hiểm hơn hiện tại rất nhiều lần. Tuy nhiên, vào đầu những năm 1970, Paul không chỉ muốn lái xe đua, mà ông còn muốn đạt đến trình độ đua xe chuyên nghiệp. Ông đã chiến thắng bốn giải vô địch quốc gia trong Câu lạc bộ Xe đua Thể thao của Hoa Kỳ, và đã về nhì trong cuộc đua 24 giờ của Le Mans diễn ra vào năm 1979 – một giải đua tầm cỡ quốc tế. Niềm đam mê đua xe của Paul đã trở nên lớn đến mức vợ của ông là nữ diễn viên Joanne Woodward phải thốt lên rằng, “Tôi rất lo lắng cho anh ấy. Tôi thực sự lo ngại. Toàn bộ sự nghiệp điện ảnh của anh ấy trông có vẻ chỉ là đồ bỏ đi bởi vì tất cả những gì anh ấy muốn làm là đua xe.”

Bên cạnh việc đua xe, Newman cùng với Bill Freeman đã thành lập một đội đua xe chuyên nghiệp có tên gọi là Newman Freeman Racing, và sau đó là Đội Newman/Haas Racing cùng với Carl Haas. Những nỗ lực này đã khẳng định tầm quan trọng của Newman trong làng đua xe thế giới. Đối với nhiều người tham gia môn thể thao đua xe, P.L (biệt danh của Newman trên đường đua) tuyệt vời đến mức ông được công chúng biết đến là vận động viên đua xe hợp pháp trước, rồi mới đến ngôi sao điện ảnh – mặc dù ông chỉ tham dự cuộc đua chuyên nghiệp đầu tiên năm 47 tuổi. Nếu như ông bắt đầu sự nghiệp đua xe sớm hơn, ông đã có thể trở thành một trong những vận động viên xuất sắc nhất. Tuy nhiên, ông bắt đầu sự nghiệp đua xe chuyên nghiệp ở độ tuổi mà hầu hết mọi người sắp nghỉ hưu, và ông đã tham gia các cuộc đua cho đến cuối đời. Những vòng đua cuối cùng của đời ông được thực hiện một tháng trước khi ông qua đời ở tuổi 83. Sự hài hước đối với môn thể thao đua xe của ông cũng nhiều như lòng đam mê; ví dụ như việc ông tân trang chiếc ‘Volvo station wagon’ thành một chiếc xe 650 mã lực. Tất cả những điều này và nhiều điều khác nữa đã được kể lại trong bộ phim tài liệu năm 2015 “Chiến thắng: Cuộc đời đua xe của Paul Newman”.

Paul Newman: Ngôi sao điện ảnh bác ái làm hàng triệu người xúc động
Ông Paul Newman tại đường đua Le Mans ở Pháp trong giải đua 24 Heures du Mans vào năm 1979. (Ảnh: AFP/Getty Images)

Paul Newman: Ngôi sao điện ảnh bác ái làm hàng triệu người xúc động
Paul Newman quan sát một trong những tay đua của ông tập luyện cho lễ khai mạc giải U.S.500, vòng đua thứ sáu trong giải PPG INDYCAR World Series, tại đường đua quốc tế Michigan. (Ảnh: David Taylor/Staff/Getty Images Sport/Getty Images)

Trả ơn cuộc đời

“Lòng bác ái là một điều tự nhiên như mặt trời mọc mỗi buổi sáng. Đó là điều đúng đắn cần phải làm. Còn điều gì tuyệt vời hơn là mở rộng vòng tay để giúp đỡ những người kém may mắn hơn mình?” – Paul Newman

Những gì khởi đầu bằng việc tặng nước sốt salad tự làm cho bạn bè và hàng xóm đã trở thành một tổ chức thiện nguyện quyên tặng 570 triệu USD khắp thế giới. Cùng với sự giúp đỡ của một người bạn và cũng là người đồng sáng lập – ông A.E Hotchner – thương hiệu nước sốt salad Newman’s Own đã ra đời năm 1982, và đạt được 300,000 USD lợi nhuận trong năm đầu tiên. Kinh ngạc trước sự thành công quá nhanh, Paul đã nói, “Hãy đưa tất cả số lợi nhuận này cho những người cần nó nhất.” Duy nhất tại thời điểm đó, Newman’s Own nổi tiếng với lời cam kết “Cống hiến 100% lợi nhuận cho các hoạt động thiện nguyện”. Một doanh nghiệp phi lợi nhuận bắt đầu chỉ với món nước sốt salad đã mở rộng kinh doanh đến hơn 100 sản phẩm đủ loại khác nhau, và được bày bán trên khắp Hoa Kỳ cũng như ở nước ngoài.

Đúng với tính cách hài hước của mình, Newman đã cùng với ông Hotchner viết một cuốn hồi ký về kinh doanh có nhan đề “Vượt Qua sự Xấu Hổ vì Lợi Ích Chung”. Ông có chút bối rối dễ hiểu về việc đưa hình ảnh của mình lên chai nước sốt, tuy nhiên ông hiểu rằng tên tuổi, hình ảnh cũng như ý định tốt đẹp đằng sau công việc kinh doanh của mình đáng để đánh đổi. Ông Aaron Edward Hotchner, hay còn được gọi là “Hotch”, một nhà văn thành công đã giúp cho Newman’s Own đạt được thành quả. Khi ông Newman có ý tưởng về việc thành lập một khu cắm trại dành riêng cho trẻ em bị bệnh hiểm nghèo có tên gọi “The Hole in the Wall Gang Camp” (được đặt theo tên của một nhóm ngoài vòng pháp luật nổi tiếng trong bộ phim nổi danh của Newman là “Butch Cassidy and the Sundance Kid”), ông và ông Hotch đã biến điều này thành sự thật. Khu cắm trại mở cửa vào năm 1988 tại quê nhà của ông Newman, tiểu bang Connecticut, và đã dẫn đến sự thành lập 30 khu cắm trại cùng các chương trình trên toàn thế giới – là một phần của SeriousFun Children’s Network. Tổ chức đã cung cấp hơn một triệu trải nghiệm cho trẻ em cũng như gia đình của các em tại hơn 50 quốc gia.

Paul Newman: Ngôi sao điện ảnh bác ái làm hàng triệu người xúc động
Tất cả lợi nhuận từ thương hiệu nước sốt salad của Newman đều được đóng góp từ thiện. (Ảnh: Ken Wolter / Shutterstock)

Sau 50 năm kết hôn cùng nữ diễn viên Joanne Woodward, ông Newman đã qua đời do căn bệnh ung thư phổi vào ngày 26/09/2008. Thông qua Quỹ Newman’s Own và SeriousFun Children’s Network, ông đã để lại một di sản vẫn liên tục phục vụ trẻ em, cựu chiến binh, và những người khác trên toàn thế giới. Quyển hồi ký về những ký ức chưa từng được công bố của ông sắp ra mắt vào cuối năm 2022, hứa hẹn hé mở nhiều chi tiết hơn về cuộc đời đáng kinh ngạc của ông. 

Nói theo cách của Newman, “Tôi mong muốn được nhớ đến như là người đã cố gắng, cố gắng để trở thành một phần trong thời đại của mình, cố gắng để giúp cho mọi người kết nối với nhau, cố gắng để tìm kiếm những điều đúng đắn trong cuộc đời, cố gắng mở rộng tấm lòng con người của mình. Một người không tự mãn, một người không trốn tránh.” Có thể nói rằng ông Paul Newman đã thành công trong những nỗ lực đó.

Paul Newman: Ngôi sao điện ảnh bác ái làm hàng triệu người xúc động
Paul Newman và những đứa trẻ trong SeriousFun Children’s Network. (Ảnh: Serious Fun Children’s Network)

Jeff Perkin là nghệ sĩ đồ họa và huấn luyện viên sức khỏe dinh dưỡng. Quý vị có thể tìm hiểu thêm thông tin về ông tại WholySelf.com.

Hoàng Long biên dịch

Chia sẻ bài viết này tới bạn bè của bạn