Siêu mẫu Maye Musk có dáng vẻ của một nghệ sĩ thời đại ‘Belle Époque’ (Thời kỳ tươi đẹp tại Âu Châu từ khoảng cuối thế kỷ 19 đến 1914). Vẻ bề ngoài của bà trông giống huyền thoại biên tập viên tạp chí thời trang Anna Wintour. Ở tuổi 71, bà là siêu mẫu thời trang theo mọi nghĩa của từ này, có hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội và một danh sách bạn bè trong giới thượng lưu quốc tế.

Khi tôi có cơ hội trò chuyện cùng bà Maye về việc bà tham dự INCmty2021 – liên hoan lớn nhất dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp ở các quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha – tôi nghĩ mình đang tiếp xúc với một người có tầm ảnh hưởng khó tiếp cận. Hơn hết, bà còn là mẹ của Elon Musk, người đàn ông giàu nhất hành tinh. Tuy nhiên, tôi đã ngạc nhiên khi có dịp gặp gỡ một người phụ nữ vô cùng dễ mến, người đã chia sẻ thẳng thắn về những góc tối trong quá khứ của mình.

Sự thật là cuộc đời của siêu mẫu Maye Musk trải qua nhiều giai đoạn khá thăng trầm so với một người có tầm ảnh hưởng đầy quyến rũ như bà. Bà Maye được sinh ra ở Canada, nhưng sau đó gia đình đã chuyển đến Nam Phi khi bà còn nhỏ. Bà bắt đầu sự nghiệp người mẫu khi mới 15 tuổi. Khi đang học trung học, bà Maye gặp gỡ một kỹ sư giàu có tên là Errol Musk. Nhưng cuộc hôn nhân này không hẳn là câu chuyện tình yêu tuyệt vời, bà Maye đã trải qua những năm tháng của tuổi 20 mắc kẹt trong một cuộc hôn nhân đầy bạo lực. Theo cách nói của bà Maye, cuộc hôn nhân đã lấy đi tất cả hy vọng của bà.

Bà Maye đã trả lời trong cuộc phỏng vấn với Entrepreneur tiếng Tây Ban Nha rằng, “Điều đầu tiên là tôi đã có một cuộc hôn nhân bị bạo hành. Không nhiều người biết sự thật này bởi vì phụ nữ thường không hay trải lòng những rắc rối trong hôn nhân, nhưng có lẽ chúng ta nên làm điều đó. Tôi hy vọng ngày nay mọi người sẽ chia sẻ nhiều hơn vấn đề này.” 

Theo thông tin từ Tạp chí Harper’s Bazaar, bà Maye đã liên tục bị bạo hành về tinh thần và thể xác trong cuộc hôn nhân của mình bắt đầu từ năm 1970. Nhưng chia tay không phải là giải pháp tại thời điểm đó, bởi vì luật ly hôn ở Nam Phi không thừa nhận bạo hành gia đình là lý do chính đáng để ly dị.

Khi bà Maye bước vào tuổi 31 – và cũng là thời điểm luật hôn nhân ở quê hương bà được điều chỉnh – bà đã quyết định thay đổi hoàn cảnh vì con cái. Bà được quyền nuôi các con nhỏ: cậu bé Elon, ngày nay là Giám đốc điều hành Tesla và SpaceX; Kimbal, doanh nhân kinh doanh thực phẩm hữu cơ thành đạt, và Tosca, nhà sản xuất phim điện ảnh. Sau đó, bà cùng các con rời đi để xây dựng lại cuộc đời mới. Phải mất hơn 10 năm và họ đã phải chuyển nơi sinh sống qua 8 thành phố thuộc 3 quốc gia trên 2 lục địa khác nhau.

Siêu mẫu Maye Musk. (Ảnh: Luan Luu/flickr)

Cuộc sống thật không dễ dàng chút nào. “Lúc đó, mục tiêu mỗi ngày của tôi là làm sao lo cho con mình đủ ăn,” bà Maye kể khi tôi hỏi làm thế nào bà tìm thấy sức mạnh để vực dậy và đối diện với thế giới. Bà Maye nhớ lại khi chuyển vào sống trong căn chung cư đầu tiên ở Toronto – nơi cuối cùng bà đã an cư.

“Mẹ con tôi đã mất ba tuần để sửa sang căn chung cư nhỏ ở Toronto thành nơi có thể ở được, vì chúng tôi không có đủ tiền mua đồ nội thất. Nhưng chúng tôi đã rất vui vì chồng cũ của tôi không còn có thể kiện tôi ở nước khác. Tôi cảm thấy hết sức nhẹ nhõm. Với một khởi điểm không tốt thì có thể đem lại lợi ích.”

Vào thời điểm đó, bà Maye phải làm năm công việc cùng lúc để nuôi sống gia đình. Bà bắt đầu phát triển sự nghiệp của một chuyên gia dinh dưỡng, nhưng đồng thời cũng là giáo viên, người mẫu… Bà cố gắng nuôi dạy các con trở thành những người độc lập và biết theo đuổi giấc mơ của mình (tôi nghĩ chúng ta có thể nói bà Maye đã thành công trong việc này). 

Câu chuyện của bà Maye Musk là câu chuyện về việc không ngừng đổi mới bản thân. Bà đã gặp phải các vấn đề sức khỏe khi trở thành người mẫu với một hình thể và đời sống khác với những gì các công ty tuyển dụng yêu cầu vào hồi thập niên 90. Trên thực tế, buổi biểu diễn thời trang đầu tiên của bà Maye chỉ diễn ra khi bà đã 61 tuổi.

Bà Musk đã kể lại tất cả những trải nghiệm trên trong cuốn sách bán chạy nhất của bà có nhan đề “A Woman Makes a Plan: Advice for a Lifetime of Adventure, Beauty, and Success” (tạm dịch: Phụ nữ lập kế hoạch: Lời khuyên cho Chuyến phiêu lưu cuộc đời, Sắc đẹp và Sự thành công). Trong cuốn sách, bà đã viết rằng may mắn thật ra là kết quả của sự chăm chỉ; rằng thành công của một gia đình là để những người mà bạn yêu thương theo đuổi con đường riêng của họ; rằng chuyến phiêu lưu xuất hiện khi bạn hiểu rằng bạn có thể sống cuộc đời mình mong ước ở bất kỳ tuổi nào, nếu bạn có kế hoạch cho những điều bạn muốn đạt được.

Tìm thấy sức mạnh tái sinh và thực hiện giấc mơ

Trong thời gian tham gia Liên hoan Khởi nghiệp, bà Musk đã chia sẻ về việc làm thế nào để xây dựng lại bản thân sau khi trải qua cuộc khủng hoảng trầm trọng. Khi tôi hỏi bà chúng ta có thể tìm thấy sức mạnh nơi đâu để bắt đầu vượt qua mọi việc mà chúng ta đã trải nghiệm trong suốt hai năm qua – Quý bà siêu mẫu trả lời rằng, mặc dù bạn sẽ đối mặt với sự chối bỏ, nhưng luôn có những người đàn ông và những người phụ nữ sẵn lòng giúp đỡ bạn.

“Bạn phải làm việc với họ, nhưng không phải với những người cho rằng bạn kém giá trị. Bạn phải rời xa những người đó để ở gần những người sẽ thúc đẩy cách suy nghĩ của bạn, giúp bạn đạt được mục tiêu của mình. Tôi đã không thực hiện điều này đầy đủ trong cuộc sống, và đó là lý do vì sao tôi phải chịu đựng quá nhiều. Ví dụ, người chị gái sinh đôi và các anh trai tôi sau khi đọc cuốn sách của tôi đã hỏi tại sao tôi không nhờ các anh chị giúp đỡ khi bị bạo hành gia đình,” bà Musk hồi tưởng. “Tôi không có khái niệm tìm ai đó giúp đỡ vì tôi luôn cảm thấy mình tự lập. Tôi vẫn còn cảm thấy mình tự lập và điều đó tốt (bà cười lớn), nhưng bạn phải tìm kiếm sự giúp đỡ từ những người chung quanh khi cần thiết.”

Đương nhiên, ngày nay, cái tên Musk khá có trọng lượng. Nhưng tại thời điểm đó, bà Maye phải đương đầu với rất nhiều thử thách thực tế, và ngạc nhiên làm sao, đó là những khó khăn tương tự như những khó khăn hàng triệu phụ nữ trên khắp thế giới phải đối diện: chứng ăn mất kiểm soát, kỳ thị tuổi tác (bà Maye chỉ xuất hiện trên trang bìa tạp chí thời trang khi đã ở tuổi 69), làm mẹ đơn thân của ba đứa trẻ với tình yêu thương vô bờ bến khi chỉ mới 31 tuổi, v.v. Trong hoàn cảnh đó, bất kỳ ai cũng có thể ‘bỏ cuộc”. Bà Maye Musk đã không làm thế; trong suốt cuộc trò chuyện, bà khẳng định với tôi rằng bà đã phải tự thuyết phục bản thân mỗi ngày để mạnh mẽ vươn lên.

“Khi tôi trốn chạy khỏi mối quan hệ đó, tôi không có tiền nhưng có ba đứa con. Tôi không còn bị sỉ nhục và bị bao quanh bởi những cơn giận dữ liên tục. Có thể mẹ con tôi không dư dả để ra ngoài ăn tiệm hay đi xem phim, nhưng tôi có thể dắt các con đi học trường công. Tôi không còn cảm giác tuyệt vọng như khi phải sống trong cuộc hôn nhân của mình. Cuộc sống đó không hạnh phúc và không có cơ hội để hạnh phúc. Tôi có lựa chọn để tiếp tục vươn lên, và mục tiêu duy nhất của tôi lúc đó là kiếm đủ tiền để nuôi bọn trẻ và có một mái nhà che mưa che nắng.”

Trong cuộc chuyện trò, bà Musk chia sẻ rằng sau khi ly hôn, bà đã phải đối diện với những yêu sách không ngừng từ chồng cũ. Mặc dù vẫn còn khiếp sợ ông ấy, nhưng ít nhất bà không phải sống gần ông ấy trong 24 giờ liên tục. Tôi hỏi bà Musk rằng 30 năm qua có để lại cho bà bài học cuộc sống nào không. Bà trả lời rất dứt khoát rằng, “Nếu bạn đang rơi vào một hoàn cảnh tệ hại cho dù trong cuộc sống cá nhân hay nghề nghiệp, bạn cần có kế hoạch thoát khỏi nó, vì đó là bước đầu tiên để lấy lại hy vọng. Bạn cần lên kế hoạch để có sự thay đổi mỗi ngày. Nó đáng sợ đấy, nhưng từng bước một, bạn có thể lấy lại tự tin bằng cách làm việc để vượt qua.”

Tất nhiên, nói ra điều này sau ba thập kỷ (và có một cậu con trai tỷ phú) có vẻ khá dễ dàng. Nhưng chính kinh nghiệm đó đã giúp bà Maye Musk không ngừng đổi mới bản thân, đứng vững trước những lời thị phi, và thực hiện ước mơ của gia đình bà. Bà Maye thời hiện tại sẽ nhắn nhủ điều gì với những người mẹ đơn thân không một xu dính túi giống như bà trong quá khứ?

“Đã 40 năm trôi qua kể từ ngày tôi ly dị, bạn có thể tin được không? Khi đối đãi tốt những người xử tệ với mình, tôi đã nghĩ tôi có thể thay đổi họ; nhưng thực tế lại không phải như vậy. Họ muốn cảm thấy có quyền lực và cư xử tệ hại với chúng ta, nên chúng ta cần phải rời bỏ hoàn cảnh đó. Vâng, bạn có thể cảm thấy cô đơn, nhưng điều đó còn tốt hơn nhiều so với việc bị bạo hành thể xác hay tinh thần.”

Cuối buổi chuyện trò, đối với tôi dường như bà Maye Musk là một người phụ nữ đã hòa giải với quá khứ và giờ đây những khó khăn bà Maye đã vượt qua được xem như chiếc huy chương dành cho bà. Hồi tưởng lại những góc khuất trong câu chuyện đời mình bằng nụ cười của một người biết rằng tất cả nỗ lực và nước mắt đều xứng đáng, bà Maye Musk đã nhắn gửi một thông điệp đơn giản, nhưng đầy sức mạnh trong buổi thuyết trình tại Liên hoan Khởi nghiệp 2021 về việc làm thế nào để nuôi dạy nên những người con thiên tài, “Hãy để con trẻ đi theo con đường của riêng mình và có thể sau này bọn trẻ sẽ đưa bạn vào vũ trụ.”

Entrepreneur/March Violante
Bảo Minh biên dịch