Fenzhi Zhang 

Áo sườn xám (qipao) duyên dáng gắn liền với phong cách thẩm mỹ Trung Hoa. Và còn hơn thế nữa, trang phục truyền thống này đóng vai trò như một hiện vật ghi lại sự phát triển của lịch sử và văn hóa của Trung Quốc trong thế kỷ 20. Sườn xám tượng trưng cho một di sản văn hóa phong phú cũng như truyền thống nghệ thuật cầu kỳ, tinh tế.

Lịch sử ra đời của trang phục mang tính biểu tượng

Sườn xám bắt nguồn từ triều đại nhà Thanh (1644–1912), khi Trung Quốc được cai trị bởi người Mãn Châu, một nhóm dân tộc đã đưa những phong tục và trang phục đặc trưng của họ vào triều đình. Đây là chiếc áo dài dành cho các quý cô với kiểu dáng suông thẳng, vừa vặn, hơi loe ra ở phần gấu áo. Chiếc áo dài này là tiền thân của sườn xám.

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Hai người phụ nữ Mãn Châu mặc những chiếc váy dài, rộng rãi theo phong cách thời nhà Thanh. (Ảnh đăng dưới sự cho phép của The New York Public Library Digital Collections)

Theo thời gian, những chiếc áo theo phong cách Mãn Châu này bị ảnh hưởng bởi thời trang của người Hán. Và vào thế kỷ 20, khi việc học hỏi phương Tây trở thành trào lưu ở Trung Quốc thì sườn xám bắt đầu có những thay đổi về kiểu dáng và độ dài. 

Theo yêu cầu của những phụ nữ trẻ giàu có, học thức và thời trang, các nhà may Trung Quốc bắt đầu áp dụng cách may đo của Tây phương vào trang phục sườn xám, chẳng hạn như cách chiết eo và ngực cũng như may nối vai, tạo dáng ôm vừa vặn.

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc, hoàng đế Phổ Nghi và hoàng hậu Uyển Dung. Hoàng hậu Uyển Dung, người đã nhận được nền giáo dục Tây phương trước khi trở thành hoàng hậu, đang mặc một bộ sườn xám thêu tay ngắn. Người ta thường rằng bà đã nhờ thợ may riêng của mình thiết kế lại chiếc áo sườn xám truyền thống của nhà Thanh và sử dụng kỹ thuật may đo Tây phương. (Ảnh: Tài sản công)

Trong suốt những năm 1930, khi các nhà may bắt đầu kết hợp nhiều yếu tố của thời trang Tây phương vào sườn xám, chiếc áo này đã dần dần chuyển sang kiểu dáng giống như chúng ta nhìn thấy ngày nay.

Một hiện tượng thời trang

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Bìa số tháng 2/1935 của tạp chí The Young Companion. (Ảnh: tài sản công)

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Trang bìa của ấn bản tháng 12/1934 của tạp chí The Young Companion, giới thiệu nữ diễn viên Nguyễn Ngọc Linh trong một chiếc áo sườn xám ca rô màu xanh lá cây và vàng dài đến mắt cá chân với cổ áo cao, tay áo ngắn và đường viền cuộn. Đường viền, một đặc điểm riêng của sườn xám, chạy dọc xuống cổ, tay áo, đường xẻ và viền áo, và vì chi tiết này rất khó may nên được xem là chi tiết quyết định đẳng cấp của một chiếc sườn xám. (Ảnh: Tài sản công)

Trong 30 năm Trung Hoa Dân Quốc (1912–1949), các ý tưởng được giao thoa một cách cởi mở giữa Đông và Tây phương dẫn đến sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, cũng như sự vươn lên của nhiều học giả tài năng và những nghệ sĩ xuất chúng.

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Hoàng Liễu Sương, nữ diễn viên Hollywood gốc Á đầu tiên. Sườn xám của Hoàng Liễu Sương có đường viền màu sắc tương phản dọc vạt áo, cổ áo, tay áo, đường xẻ và viền áo. (Ảnh: Keystone / Hulton Archive / Getty Images)

Thời kỳ năng động này đã được ghi lại trong tạp chí The Young Companion, một trong những ấn phẩm Trung Quốc được phát hành rộng rãi nhất và có ảnh hưởng nhất vào thời điểm đó. Vào mùa xuân năm 1926, The Young Companion được xuất bản lần đầu tiên theo xu hướng quốc tế và thời trang tại thành phố Thượng Hải. Các trang bìa của The Young Companion, thường xuất hiện hình ảnh các nữ diễn viên và người nổi tiếng mặc nhiều kiểu sườn xám, đại diện cho trào lưu và xu hướng thay đổi thị hiếu và ý tưởng thời trang của người Trung Quốc.

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Sáu trong số bảy nữ ca sĩ nổi tiếng nhất của Trung Quốc những năm 1940. Thời điểm này, sườn xám đa dạng kiểu dáng và họa tiết khác nhau. (Ảnh: Tài sản công)

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Hình ảnh nữ diễn viên Indonesia Aminah Cendrakasih vào năm 1959. Trong suốt nửa sau của thế kỷ 20, xường xám trở nên ưa chuộng bởi những người nổi tiếng trên toàn thế giới. Phòng ảnh Tati, Jakarta. (Phạm vi công cộng)

Những chi tiết tỉ mỉ

May một bộ sườn xám thủ công cần sự cẩn thận và tỉ mỉ đến từng chi tiết, từ đo và may cho đến thiết kế hay thêu họa tiết. Đặc biệt, những chi tiết điểm xuyết được tạo thành từ các yếu tố truyền thống của Trung Hoa đặc biệt trang nhã và bắt mắt về mặt thẩm mỹ, mang lại cho bộ trang phục một sự duyên dáng và quyến rũ riêng biệt.

Những chiếc nút sườn xám là điểm độc đáo của trang phục Trung Hoa và nổi tiếng cầu kỳ nhưng tao nhã và dễ sử dụng. Những chiếc nút được làm thủ công khiến cho bộ trang phục này thêm tinh tế và duyên dáng. 

Một chi tiết độc đáo khác của sườn xám là nhiều đường viền đa dạng, chạy dọc theo sườn xám đi qua cổ áo, tay áo, đường xẻ và viền áo. Một số kiểu phổ biến là đường bo tương phản và đường viền cuộn, giống như một sợi dây tròn mỏng.

Bề mặt của sườn xám được điểm xuyết tinh xảo bằng những bức tranh thêu tay đẹp mắt với nhiều họa tiết thiên nhiên khác nhau, có thể được trang trí dọc theo chiếc váy, như một chi tiết nhỏ hoặc thậm chí trong một đường viền tương phản.

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Heaven Gaia: Runway – Tuần lễ thời trang Paris Trang phục nữ Xuân / Hè 2017

Sườn xám - trang phục mang vẻ đẹp duyên dáng
Xường xám phiên bản hiện đại trên sàn catwalk trong buổi trình diễn cho thương hiệu Heaven Gaia của Tuần lễ thời trang Paris vào tháng 10 năm 2016. Các thiết kế công phu của nhà thiết kế Ying Xiong làm nổi bật văn hóa truyền thống Trung Hoa. (François Durand/ Getty Images)

Sườn xám mang nét đẹp cổ điển, có giá trị vượt thời gian, là sự hợp nhất giữa kỹ thuật thời trang Tây phương và thẩm mỹ truyền thống Trung Hoa.

Bài viết này của tác giả Fenzhi Zhang, được cô Jenny Zhi dịch sang tiếng Anh và tái bản với sự cho phép của Elite Lifestyle Magazine.

Thanh Ân biên dịch

Chia sẻ bài viết này tới bạn bè của bạn