Suy xét một cách lý trí trước khi phản ứng đối với một sự việc nào đó sẽ giúp chúng ta giữ vững quan điểm sống của mình.

Một số người kiểm soát được cảm xúc của mình khá tốt. Họ có thể buồn nhưng không khóc nức nở hay tức giận, cũng không nổi cơn thịnh nộ hay bị kích động. Xin thứ lỗi cho tôi khi dùng phép ẩn dụ về kỹ năng đi biển và thợ xây dựng. Đặt một cây thước căn chỉnh của người thợ xây lên những người này và bạn sẽ thấy họ giữ cho cây thước được thăng bằng đúng vị trí.

Tôi biết một vài người thật sự như có nút kích hoạt mà chỉ cần chúng ta chạm vào là có thể khiến họ bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ. Chẳng hạn như khi bạn nói chuyện về vấn đề chính trị với một người bạn, điều đó có nghĩa là bạn vừa châm lửa trên một thảo nguyên khô hạn. Những căng thẳng hàng ngày như các vấn đề liên quan đến công việc, hiểu lầm với con trẻ hay với một người bạn, gặp trục trặc về máy tính có thể khiến một người bạn quen rơi vào trạng thái thương thân trách phận và vô cùng chán nản.

Có một vài người đàn ông và phụ nữ dường như mang một chiếc mặt nạ ở nơi công cộng và một chiếc khác tại ngôi nhà riêng tư của mình. Họ lướt xem màn hình, đọc say sưa các bài báo hay bài viết trên mạng xã hội, và lớp vỏ mỏng manh của sự văn minh bị lột bỏ. Chàng trai trầm tĩnh hay giúp đỡ ở văn phòng trở về nhà vào buổi tối, kéo tay áo lên, bật một lon bia, và trở thành ngọn núi lửa giận dữ dưới bút danh “Morlock” trên mạng trực tuyến. Một nhân viên lễ tân thư viện luôn niềm nở chào đón khách bằng nụ cười thì giờ đây chế giễu không tiếc lời các vị khách và sự lựa chọn sách của họ trên blog ẩn danh của cô.

Đối với một số người dùng, tên ẩn danh trên mạng trực tuyến đã thúc đẩy họ bộc lộ những điều xấu nhất ẩn giấu bên trong, cho phép họ xúc phạm người khác. Việc giải phóng cảm xúc của họ lấn át sức mạnh lý trí.

“Tôi cảm nhận, vì thế tôi tồn tại” cũng đã trở thành câu nói phổ biến trong cuộc sống cộng đồng, tạo ra một nền văn hóa thiếu tôn trọng người khác hoặc chỉ biết yêu bản thân. Ví dụ, nhiều người chỉ trích cựu Tổng thống Donald Trump về những dòng viết trên Twitter thô lỗ và hạ thấp đối thủ của ông bằng biệt danh thô tục, nhưng chính bản thân họ cũng theo cách đó để nói xấu ông bằng những lời công kích mang tính cá nhân. 

Những người mua sắm trong cửa hàng tạp hóa địa phương của tôi, rất nhiều là người trẻ tuổi, thoải mái nói những lời thô tục thường được sử dụng ở doanh trại hoặc phòng thay đồ. Một số người thừa nhận họ thuộc về một chủng tộc hoặc giới tính khác, hoặc cảm thấy bị thôi thúc thực hành theo một khuynh hướng nhất định cho dù điều đó kỳ lạ đến đâu, tuyên bố rằng cảm xúc của họ là điều hiển nhiên và những người khác nên chấp nhận mà không đặt câu hỏi.

Dưới góc độ cá nhân, cảm xúc cũng có thể chi phối một cách nguy hại hành vi của chính chúng ta. Dường như không có lý do gì cả, vào buổi sáng, một người đàn ông thức dậy sẵn sàng tức giận người đầu tiên nhìn thẳng anh ấy. Sau một ngày mệt nhọc, quá tải bởi yêu cầu của công việc hoặc chăm sóc con cái, một người phụ nữ mệt mỏi trở về nhà vào lúc chạng vạng tối và ngã xuống giường với cảm giác buồn bã, lạc lõng. Cô ấy quá chán nản và không thể nhận ra sự mệt mỏi đó chứ không phải thực tế đã tạo ra cảm xúc của cô. Thế kỷ 17 và thế kỷ 18 đôi khi được gọi là Thời đại của lý trí. Với tất cả các nhà tâm lý học và nhà cố vấn của chúng ta, những cuốn sách có chủ đề tự giúp bản thân, và sự nhấn mạnh của chúng ta về tính chủ quan và cá nhân, một ngày nào đó hai thế kỷ vừa qua sẽ có thể được xem là “Thời đại của đam mê và cảm xúc.” Những người lãng mạn thế kỷ 19 là tổ tiên của lễ hội cảm xúc rock-and-roll của chúng ta ngày nay.

Chủ nghĩa lãng mạn là một phản ứng chống lại những người ủng hộ lý trí và logic trước đó. Tuy nhiên, có lẽ sân khấu được dựng lên cho một cuộc nổi dậy khác, và lần này là chống lại những cảm xúc thái quá của nền văn hóa ngày nay.

Trong rất nhiều trường hợp xảy đến trong cuộc sống, có lẽ sự ôn hòa là điều mà chúng ta nên hướng tới, sự cân bằng giữa cảm xúc và suy nghĩ — điều mà Triết gia Aristotle gọi là “điểm cân bằng vàng.” Cảm xúc được điều chỉnh bởi lý trí và ngược lại sẽ không giải quyết được tất cả các vấn đề của thế giới náo nhiệt này, nhưng điều hướng dòng nước chảy xiết của trái tim với đôi bờ của lý trí có thể đem đến cho chúng ta một cơ hội tốt hơn để trở nên hạnh phúc và mãn nguyện.


Jeff Minick
BTV Epoch Times Tiếng Anh
Ông Jeff Minick sống và sáng tác ở Front Royal, Virginia. Ông là tác giả của hai cuốn tiểu thuyết có nhan đề “Amanda Bell” và “Dust on their Wings,” và hai tác phẩm phi hư cấu mang tên “Learning as I Go” và “Movies Make the Man.”

Linh Đan biên dịch
Quý vị tham khảo bản gốc từ The Epoch Times

Chia sẻ bài viết này tới bạn bè của bạn