Trung Quốc đang đang đi dây thăng bằng trên cao đối với cuộc xâm lược của Nga vào Ukraine, bao gồm hỗ trợ tinh thần cho đồng minh của mình là Nga, mở rộng thương mại song phương sinh lợi với Ukraine, và giữ uy tín ngoại giao với phần còn lại của thế giới.

Liệu Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) có thể đạt được các mục tiêu tự cung cấp của chính mình?

Thoạt nhìn, Nga và Trung Quốc là đồng minh theo tuyên bố chung được công bố với thế giới hôm 04/02, có tiêu đề “Tuyên bố chung của Liên bang Nga và Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về Quan hệ Quốc tế Bước vào Kỷ nguyên Mới và Phát triển Bền vững Toàn cầu.”

Tuyên bố chung này thể hiện sự phản đối chung của họ đối với “sự mở rộng hơn nữa của NATO” và “các cuộc cách mạng màu”. Mặc dù không được nêu tên, nhưng đó là đề cập trực tiếp đến Ukraine, vì Ukraine đang tìm kiếm tư cách thành viên NATO và đã có diễn ra cuộc cách mạng màu của riêng mình vào năm 2014.

Do đó, Nga sẽ mong đợi sự hỗ trợ về địa chính trị và ngoại giao ở một mức độ nào đó từ Trung Quốc cho cuộc xâm lược Ukraine. Sự ủng hộ của Trung Quốc thể hiện ở việc bỏ phiếu trắng trong nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc lên án việc Nga xâm lược Ukraine. Tất nhiên, Nga đã phủ quyết, trong khi 11 quốc gia bỏ phiếu ủng hộ và chỉ có hai quốc gia khác bỏ phiếu trắng: Ấn Độ và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Trên thực tế, sự ủng hộ khác của Trung Quốc liên quan đến việc không lên án sự hung hăng của Nga trong các tuyên bố ngoại giao chính thức. Điều này cung cấp cho người Nga một số “bảo vệ từ trên cao” về địa chính trị trong tương lai.

Dưới đây là một số tiêu đề gần đây từ các phương tiện truyền thông chính thức của Trung Quốc về Ukraine:

  • Từ Nhật báo Bắc Kinh: “Chủ tịch Trung Quốc Tập gây sức ép buộc ông Putin đàm phán về vấn đề Ukraine” (hôm 26/02); và “Swift: việc loại bỏ Nga phần lớn mang tính biểu tượng – đây là lý do tại sao” (hôm 01/03).
  • Từ China Daily: “Trung Quốc coi đối thoại là cách để giải quyết xung đột Ukraine” (hôm 27/02); và “Các cuộc đàm phán Ukraine-Nga phải được khuyến khích” (hôm 28/02).
  • Từ People’s Daily: “Cầu mong hòa bình trở lại Ukraine” (hôm 28/02).

Không trừng phạt Nga, chỉ tập trung vào đối thoại, đàm phán và “hòa bình”. Không có gợi ý về các biện pháp trừng phạt nên được áp dụng đối với Nga. Trên thực tế, một bài của ban biên tập từ chối một hành động trừng phạt đang diễn ra bằng cách lập luận rằng các biện pháp trừng phạt SWIFT do Liên minh Âu Châu thực hiện về cơ bản là vô nghĩa. (SWIFT : Hiệp hội Viễn thông Tài chính Liên ngân hàng Toàn cầu.)

Tại sao Bắc Kinh dường như không chủ động ủng hộ “cuộc phiêu lưu Ukraine” của Moscow như cho đến thời điểm này?

Bởi vì ĐCSTQ có một số mục tiêu địa chính trị và kinh tế ở Ukraine làm phức tạp quá trình ra quyết định của họ.

Trung Quốc tìm kiếm mục tiêu gì trong cuộc khủng hoảng Ukraine?
Cựu Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovych bắt tay lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình trong lễ ký kết tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, Trung Quốc, hôm 05/12/2013. (Ảnh: Wang Zhao/AFP/Getty Images)

Một động lực cho sự bình đẳng đang được Bắc Kinh dự tính trong cuộc khủng hoảng này là mục tiêu của ĐCSTQ nhằm thay thế vị trí lãnh đạo của Hoa Kỳ trên trường thế giới. Không có gì bí mật khi lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình tìm cách thực hiện một “trật tự thế giới mới” do ĐCSTQ thống trị, tập trung vào sự lãnh đạo của Bắc Kinh trong tất cả các lĩnh vực có nỗ lực của con người.

Ông Tập liên tục được giới truyền thông nhà nước và phái đoàn ngoại giao đề cao là nhà lãnh đạo thế giới, đồng thời làm suy yếu Hoa Kỳ bằng cách thúc đẩy một thế giới lưỡng cực và các giải pháp đa phương cho các vấn đề. Nền dân chủ và liên minh của Hoa Kỳ bị chỉ trích ở mọi cơ hội như một phần của cuộc chiến thông tin đang diễn ra của ĐCSTQ nhằm phá hoại trật tự quốc tế hiện nay do Hoa Kỳ hậu thuẫn.

ĐCSTQ tìm cách khai thác cuộc chiến Nga-Ukraine để chứng tỏ vai trò lãnh đạo của Trung Quốc trong việc giúp giải quyết xung đột. Nhiệm vụ này được thực hiện dễ dàng hơn do không có sự lãnh đạo tích cực của Hoa Kỳ dưới thời chính phủ của ông Biden vào thời điểm này.

Mục tiêu kinh tế chính của ĐCSTQ là duy trì Ukraine như một điểm vào chính của Âu Châu và là trung tâm hậu cần cho Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường của Trung Quốc (BRI, còn được gọi là “Một vành đai, một con đường”). Nhiều người Mỹ không biết, Trung Quốc đã thay thế Nga trở thành đối tác thương mại hàng đầu của Ukraine kể từ năm 2019. Theo dữ liệu hải quan của chính phủ Ukraine thương mại giữa Trung Quốc và Ukraine đã đạt 15.4 tỷ USD vào năm 2020 và gần 19 tỷ USD vào năm 2021.

Trung Quốc cũng tập trung vào việc tiếp cận các nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào của Ukraine. Ukraine có khoảng 5% tổng tài nguyên khoáng sản của thế giới và là nước xuất cảng quặng sắt lớn thứ ba thế giới, thứ tư về xuất cảng titan (mỏ lớn nhất ở Âu Châu), thứ tư về xuất cảng ngô, thứ tám về xuất cảng lúa mì, thứ bảy về sản xuất than, và nằm trong top 10 về sản xuất mangan. Trung Quốc không muốn chiến tranh Nga-Ukraine làm gián đoạn thương mại song phương với Ukraine!

Một mục tiêu kinh tế lớn khác của Trung Quốc là tiếp tục – và thực sự mở rộng – thương mại song phương với Nga. Hai đối tác – với Nga thực hiện xuất cảng và Trung Quốc nhập cảng – đã ký kết một thỏa thuận khí đốt trị giá 400 tỷ USD vào năm 2014, một thỏa thuận (khí đốt) thứ hai được ký trong năm nay đối với 10 tỷ mét khối khí mỗi năm trong 25 năm, một thỏa thuận mới được ký trong năm nay cho 100 triệu tấn than và đang có kế hoạch sản xuất thêm 50 tỷ mét khối khí mỗi năm.

Thương mại song phương của họ đạt 104 tỷ USD vào năm 2020, và Nga sẽ ngày càng được thúc đẩy để mở rộng (quan hệ) thương mại đó khi các lệnh trừng phạt của EU và Hoa Kỳ bắt đầu có hiệu lực. Câu hỏi lớn đặt ra là liệu Trung Quốc nghèo tài nguyên có lựa chọn vi phạm các lệnh trừng phạt đó để tăng cường nhập cảng hydrocacbon của Nga và các nguồn tài nguyên thiên nhiên khác hay không.

Mục tiêu dài hạn của Trung Quốc là thay thế USD bằng đồng nhân dân tệ làm đồng tiền dự trữ chính của thế giới. Một yếu tố chính trong chiến lược của Trung Quốc là thay thế đồng dollar dầu mỏ của Hoa Kỳ bằng “đồng nhân dân tệ dầu mỏ”. Được tạo ra vào năm 1945 thông qua một thỏa thuận giữa Hoa Kỳ và Ả Rập Xê Út, đồng dollar dầu mỏ chỉ định đồng USD làm chuẩn chung cho việc giao dịch dầu trên thị trường thế giới.

Hãy xem xét rằng Trung Quốc là một nước thao túng tiền tệ được biết đến. Nếu đồng nhân dân tệ thay thế đồng USD làm tiền tệ dự trữ chính và tiêu chuẩn để giao dịch dầu mỏ, thì ĐCSTQ sẽ đạt được đòn bẩy địa chính trị và kinh tế to lớn trên toàn thế giới.

Với các lệnh trừng phạt liên quan đến SWIFT được áp dụng đối với Ngân hàng Trung ương Nga và các ngân hàng khác của Nga, Nga có thể bị thúc đẩy xuất cảng dầu và khí đốt theo Hệ thống Thanh toán Quốc tế Xuyên Biên giới (CLIPS) của Trung Quốc, như Asia Times suy đoán hôm 25/02. Nếu Nga thay đổi đối với huyết mạch của CLIPS, “việc tách Nga và Trung Quốc khỏi USD sẽ được đẩy nhanh. Cả hai quốc gia đều đang làm việc trên các hệ thống thanh toán cạnh tranh.” Điều đó dẫn đến việc “rời bỏ USD hoá” và chuyển sang đồng nhân dân tệhoàn toàn phù hợp với mục tiêu của ĐCSTQ.

Phần kết 

Các mục tiêu của ĐCSTQ về địa chính trị và kinh tế phức tạp và đan xen liên quan đến cuộc chiến Nga-Ukraine đang diễn ra. Mặc dù Trung Quốc và Nga là đồng minh và là đối tác thương mại quan trọng, nhưng việc Nga xâm lược Ukraine đang phá vỡ thị trường dầu khí trên thế giới và thương mại Ukraine-Trung Quốc. Trung Quốc nghèo năng lượng đang tìm kiếm nguồn cung cấp hydrocacbon ổn định từ Nga, vốn có thể bị gián đoạn bởi các lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ và EU đối với xuất cảng dầu và khí đốt của Nga.

Cuối cùng, sự hung hăng của Nga đang củng cố sự hội nhập, củng cố và quyết tâm của NATO/EU. Và sự kiên định và quyết tâm mới được tìm thấy đó là những điều cuối cùng mà ĐCSTQ muốn thấy được kết hợp lại khi họ cân nhắc về lợi ích-chi phí của một cuộc tấn công đổ bộ xuyên kênh Đài Loan.

Làm thế nào mà ĐCSTQ sẽ cân bằng những lợi ích cạnh tranh này để theo đuổi các mục tiêu quốc gia của mình trong khi vẫn duy trì “mục tiêu ổn định trong nước” mà họ rất coi trọng? Mục tiêu cuối cùng đó có thể vượt quá [khả năng] của họ.

Quan điểm trong bài viết này là của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm của The Epoch Times.

Ông Stu Cvrk đã nghỉ hưu với tư cách là một thuyền trưởng sau 30 năm phụng sự trong Hải quân Hoa Kỳ với nhiều vị trí chính quy và dự bị khác nhau. Ông có kinh nghiệm hoạt động đáng kể ở Trung Đông và Tây Thái Bình Dương. Thông qua kiến thức và kinh nghiệm của một nhà phân tích hệ thống và nhà hải dương học, ông Cvrk tốt nghiệp Học viện Hải quân Hoa Kỳ, nơi ông tiếp nhận một nền giáo dục tự do chính thống, đóng vai trò là nền tảng quan trọng cho các bài bình luận chính trị của ông.

Vân Du biên dịch
Quý vị tham khảo bản gốc từ The Epoch Times

Xem thêm:

Chia sẻ bài viết này tới bạn bè của bạn