Bạn đã bao giờ nhìn thấy cụm từ “ngũ cốc cổ đại” trên bao bì thực phẩm hoặc trong các quảng cáo, và tự hỏi điều gì khiến nó khác biệt so với những loại ngũ cốc khác? 

Lúa mì hiện đại liên tục được lai tạo và thay đổi để thích nghi với điều kiện phát triển, giảm chi phí gặt hái và tăng năng suất. Mặt khác, các ngũ cốc cổ đại đa số không bị biến đổi. Và trong khi “ngũ cốc cổ đại” không có một định nghĩa chung nào, Hội đồng Ngũ cốc Nguyên hạt Oldways, một nhóm vận động người tiêu dùng phi lợi nhuận, định nghĩa ngũ cốc cổ nói chung là những loại ngũ cốc không bị lai tạo hoặc thay đổi trong ít nhất vài trăm năm qua.

Các loại ngũ cốc cổ đại như dền hạt, lúa mì cứng freekeh, lúa mì farro, và lúa mì nâu spelt đều mang lại những lợi ích sức khoẻ và ngày càng trở nên phổ biến trong nhiều cửa hàng và trong cách thực đơn [lành mạnh.] Tại đây, chúng tôi tập trung vào hạt teff cổ đại, điều gì khiến nó đặc biệt, cách sử dụng và vai trò của nó trong ẩm thực truyền thống Phi Châu.

Hạt Teff là gì
Cánh đồng Teff ở Phi Châu. (Ảnh: Shutterstock)

Hạt Teff là gì?

Hạt Teff là một ngũ cốc cổ xưa có màu từ nâu đến trắng ngà, nó rất nhỏ bé, thường có kích thước giống hạt anh túc (chỉ khoảng 1/150 hạt lúa mì). Nếu bạn đã từng thử nhặt một hạt anh túc, bạn sẽ hiểu tại sao hạt teff lại được cho là lấy tên từ chữ “teffa” trong tiếng Amhara, có nghĩa là “rơi mất.”

Nhân hạt teff nhỏ đến mức thậm chí khó tinh luyện (quá trình loại bỏ mầm và cám của nhân hạt, chỉ để lại nội nhũ). Điều đó có nghĩa là teff hầu như luôn được tiêu thụ ở dạng nguyên hạt.

Teff là một cây trồng ấn tượng. Nó có thể sinh trưởng ở những nơi các loại cây khác không thể và nó vẫn khỏe khoắn đâm chồi nảy lộc và phát triển nhanh chóng – Teff nảy mầm trong vòng chưa đầy hai ngày.

Trong khi một mẫu Anh (0.4ha) teff có năng suất thấp hơn một mẫu lúa mì, nhưng hãy xem xét: một cân Anh (gần 1/2 kilogram) hạt teff có thể trồng một mẫu teff, trong khi cần 100 cân Anh hạt lúa mì mới trồng được một mẫu lúa mì. Thậm chí teff còn phát triển tốt trong những môi trường khô hạn và úng nước. Nó có xu hướng sinh trưởng mạnh mà không cần nhiều phân bón, thuốc trừ sâu và tưới tiêu.

Một nguyên liệu thực phẩm chủ yếu ở Phi Châu

Ngũ cốc nguyên hạt đóng một vai trò quan trọng trong các chế độ ăn truyền thống gần đây. Thực tế, ngũ cốc là một nguyên liệu chính trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, tỷ lệ tiêu thụ ngũ cốc nguyên hạt cao nhất là ở Phi Châu, nơi là nguồn gốc của nhiều ngũ cốc bản địa nhất. Do các loại ngũ cốc như teff có khả năng thích ứng với thời tiết khắc nghiệt và nhìn chung cần ít nước hơn các cây trồng khác, nên dễ hiểu rằng chúng đóng một vai trò thiết yếu trong Chế độ ăn kiêng Di sản Phi Châu.

Hạt Teff có nguồn gốc từ Vùng Sừng Phi Châu (Horn of Africa,) và trở thành nguyên liệu chính trong chế độ ăn của người Ethiopia hàng nghìn năm nay. Đến nay, nó được cho là cung cấp 70% calo trong chế độ ăn ở Ethiopia.

Nếu bạn đã từng thử đồ ăn Ethiopia, bạn có thể sẽ quen thuộc với món injera làm từ hạt teff, loại bánh dẹt lên men chua với kết cấu hơi xốp, giống như bánh kếp, thường được phủ bên trên bởi nhiều loại wat (các món hầm Ethiopia), cà ri và salad. Bánh injera thấm đẫm hương vị của thức ăn và miếng bánh injera giống như một dụng cụ thơm ngon để xúc thức ăn.

Ngoài teff, Phi Châu còn có các loại lúa riêng, cùng với miến mía, hạt kê (fonio), hạt kê (millet), một vài loại lúa mì và hàng chục loại hạt ngũ cốc và cây ngũ cốc hoang dại khác.

Hạt Teff là gì
Injera, bánh mì dẹt Ethiopia hơi xốp giống như bánh kếp làm từ bột teff. (Ảnh: Shutterstock)

Những lợi ích sức khỏe của hạt teff

Việc ăn các ngũ cốc nguyên hạt mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe, và hạt teff cũng không ngoại lệ. Khoảng 20%-40% carbohydrate trong hạt teff là kháng tinh bột có tác dụng trong kiểm soát cân nặng, giúp đại tràng khỏe mạnh, giảm kháng insulin,…

Một số ngũ cốc, như diêm mạch với “protein hoàn chỉnh”, chứa đủ hàm lượng của 9 acid amin thiết yếu mà cơ thể chỉ có thể lấy qua thức ăn. Mặc dù teff không có thành phần protein hoàn chỉnh, nhưng có tới 6g protein trong mỗi khẩu phần. Nó cũng chứa hàm lượng cao các khoáng chất, chẳng hạn như canxi, đồng, magie, phospho và sắt, cùng nhiều vitamin bao gồm thiamin (vitamin B1) và vitamin C.

Cách sử dụng hạt Teff

Hạt teff tự nhiên không chứa gluten, và có vị thơm, béo ngậy tuyệt vời. Với hương vị và tính đa năng của mình, hạt teff đã trở thành món yêu thích mới dành cho những người nấu ăn tại nhà và nhiều người làm bánh đang thử các thực đơn có ngũ cốc nguyên hạt.

Ở dạng nhân hạt nguyên vẹn, teff có thể nấu cháo hoặc để phủ lên các món ăn cùng với trái cây và các loại hạt. Nó cũng có thể dùng trong các món soup và hầm, hoặc làm nền cho các món mặn (khi bạn dùng polenta). Nó kết hợp tốt với vị umami, các loại rau có lợi cho sức khoẻ, các loại nấm và các loại củ như khoai lang.

Trong khi đó, bột teff có thể sử dụng trong tất cả các loại bánh nướng và bánh mì, bao gồm cả injera. Khi dùng để nướng, nó mang lại sự tinh tế của cacao, đặc biệt là khi dùng với socola và trái cây.

Một cách đơn giản để nấu món teff: dùng chảo nướng một chén ngũ cốc ở nhiệt độ trung bình trong 3-4 phút để tăng mùi vị hạt hấp dẫn. Sau đó, đổ thêm 3 chén nước, đun sôi, và để nhỏ lửa trong 15-20 phút. Như vậy sẽ có được 3 chén teff nấu chín, có thể dùng như ngũ cốc nóng hoặc như một sự thay thế thịnh soạn và lành mạnh cho cơm, mì hoặc khoai tây.

Để tìm teff và bắt đầu chuyến phiêu lưu nấu ăn tiếp theo của bạn, hãy tìm nó trong các túi cỡ 1 pound ở gần các loại ngũ cốc khác trong tiệm tạp hoá hoặc cửa hàng bán thực phẩm tốt cho sức khỏe, hoặc mua nó trực tuyến.

Những viên bánh dinh dưỡng từ Teff và Cacao

Teff mang lại vị giòn tan dễ chịu, thơm ngon và vị hạt béo ngậy cho những món bánh dinh dưỡng từ trái cây và hạt. Hãy chuẩn bị nó cho chuyến đi tiếp theo, khi đi bộ đường dài hoặc ăn nhẹ khi đang di chuyển.

Cách chế biến 30 chiếc bánh tròn có đường kính ½ inch:

Thời gian chuẩn bị: 10 phút

Tổng thời gian cần hoàn thành: 30 phút

Nguyên liệu gồm: 

  •  ¼ chén teff
  •  7 quả chà là sấy khô
  •  ¾ chén hạt điều thô đã tách
  •  2 thìa cà phê bột ca cao không đường
  •  ¼ thìa cà phê muối biển thô
  •  1/8 thìa cà phê quế
  •  2 thìa dừa bào mỏng không đường

Làm nóng trước lò nướng ở 350°F

Để nướng teff, hãy dàn đều chúng vào một khay nướng không bôi dầu và nướng trong 20 phút, thỉnh thoảng đảo đều. (Cách khác, cho các hạt ngũ cốc vào chảo khô, đảo đều thường xuyên trên lửa vừa trong 5 phút, cho đến khi hạt có mùi thơm và được nướng chín).

Dùng máy xay có lưỡi thép để xay chà là, ½ chén hạt điều, bột ca cao, muối và quế đến khi tạo thành một hỗn hợp mịn.

Cắt vụn ¼ chén hạt điều còn lại và dừa bào mỏng. Sau đó, khuấy đều với hạt teff đã nướng chín và hỗn hợp chà là – điều xay nhuyễn.

Vo tròn thành những viên nhỏ vừa ăn có đường kính khoảng ½ inch. Bảo quản trong hộp kín ở nhiệt độ phòng hoặc để trong tủ lạnh.

Công thức chế biến của Oldways

Oldways là một tổ chức phi lợi nhuận về thực phẩm và dinh dưỡng nhằm cải thiện sức khỏe dinh dưỡng cộng đồng bằng cách truyền cảm hứng cho những cá nhân và tổ chức muốn có những niềm vui lành mạnh, bền vững theo cách ăn “cũ” – một di sản dựa trên chế độ ăn bền vững nhiều hương vị, bổ dưỡng và vui vẻ.


BTV Epoch Times Tiếng Anh
BTV Epoch Times Tiếng Anh

Tú liên biên dịch
Quý vị tham khảo bản gốc tại The Epoch Times


Chia sẻ bài viết này tới bạn bè của bạn

Xem thêm: